Davos 2026: Diplomatieke spanningen stijgen door strijd om Groenland en Oekraïense vredesbesprekingen

De jaarlijkse bijeenkomst van het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos, gehouden op 21 januari 2026, fungeerde als het toneel voor twee cruciale diplomatieke stromingen: het bevorderen van een vreedzame oplossing voor de oorlog in Oekraïne en de escalerende Amerikaanse eis om Groenland van Denemarken over te nemen. Deze gebeurtenissen ontvouwden zich tegen de achtergrond van een conflict dat al bijna vier jaar voortduurt en een toenemende trans-Atlantische spanning die de agenda van de aanwezige wereldleiders volledig domineerde.

Een centraal element in de pogingen om de Oekraïense crisis te de-escaleren is de bijeenkomst die gepland staat voor 22 januari 2026 in Moskou. Tijdens dit overleg zullen de Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff, ondernemer Jared Kushner en de Russische president Vladimir Poetin samenkomen om de contouren van een mogelijk vredesakkoord te bespreken. Witkoff omschreef de ontmoeting in de wandelgangen van het forum als een "betekenisvolle verklaring" van de Russische bereidheid om tot een diplomatieke oplossing te komen. Hij meldde tevens dat het werk aan een staakt-het-vuren-plan, bestaande uit 20 punten, voor meer dan 90% is voltooid, hoewel de territoriale kwesties nog altijd onopgelost blijven. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov bevestigde dat de ontmoeting officieel is opgenomen in de agenda van president Poetin.

De eis van Donald Trump om onmiddellijk te beginnen met onderhandelingen over de aankoop van Groenland heeft echter geleid tot een diepe trans-Atlantische crisis. President Trump verklaarde op 21 januari in Davos dat de Verenigde Staten de enige macht zijn die in staat is de veiligheid van het eiland te waarborgen. Hoewel hij aangaf geen fysiek geweld te zullen gebruiken voor de acquisitie, waarschuwde hij dat een afwijzing "niet vergeten zal worden". Deze uitspraak volgde op eerdere dreigementen met handelstarieven tegen Denemarken en andere Europese bondgenoten. De Deense en Groenlandse autoriteiten hebben inmiddels herhaald dat het eiland absoluut niet te koop is en geen enkele intentie heeft om onderdeel te worden van de Verenigde Staten.

De geopolitieke implicaties van de Amerikaanse claim op Groenland zorgden voor een onmiddellijke kettingreactie onder de belangrijkste bondgenoten. De bewering van Trump dat Europa economisch zwak is en een te zware last vormt binnen de NAVO, werd door velen gezien als een vorm van directe chantage. Als reactie op de dreigende importheffingen, die volgens de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de trans-Atlantische betrekkingen fundamenteel zouden ondermijnen, heeft de Europese Unie een onverzettelijke houding aangenomen. Europese wetgevers kwamen tot de conclusie dat de onderhandelingen over een nieuw handelsverdrag met de VS moeten worden opgeschort. Ondertussen zijn er NAVO-troepen in Groenland gestationeerd als onderdeel van de operatie "Operation Arctic Endurance", een stap die door diverse Europese leiders wordt geïnterpreteerd als een reactie op de Amerikaanse tariefdreigingen. Het Pentagon kondigde daarop een vermindering van de Amerikaanse bijdrage aan de NAVO-troepenmacht aan, wat de groeiende frictie verder onderstreept.

In de schaduw van deze ontwikkelingen ontstond op het forum in Davos een complex diplomatiek dilemma: het geschil over Groenland heeft de goedkeuring van een omvangrijk financieel steunpakket voor Oekraïne ter waarde van 800 miljard dollar feitelijk geblokkeerd. Dit hulpplan had de gezamenlijke steun van de VS, Europa en Oekraïne moeten krijgen. Een niet nader genoemde hoge EU-diplomaat merkte op dat "de sfeer volledig is veranderd" en dat "Trump een grens heeft overschreden", waardoor de focus op de Oekraïense kwestie is vertroebeld, hoewel het steunplan niet definitief van tafel is. Ook de Canadese premier Mark Carney nam deel aan de discussies, waarbij hij door Trump publiekelijk werd berispt voor zijn vermeende "ondankbaarheid" tegenover de Verenigde Staten. Hiermee liet het Davos-forum van 2026 zien hoe de zoektocht naar vrede in Oekraïne verstrikt is geraakt in de agressieve verdediging van Amerikaanse strategische belangen in het Noordpoolgebied, wat heeft geleid tot aanzienlijke diplomatieke spanningen met de Europese partners.