Nhu cầu điện toàn cầu tăng vọt trước làn sóng AI và điện hóa: Dự báo từ IEA

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa đưa ra dự báo về một giai đoạn tăng trưởng bùng nổ trong tiêu thụ điện năng toàn cầu, được gọi là "Kỷ nguyên Điện lực". Theo phân tích chuyên sâu, tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện trung bình hàng năm trong giai đoạn từ 2026 đến 2030 sẽ đạt mức 3,6%, nhanh gấp 2,5 lần so với tốc độ tăng trưởng tiêu thụ năng lượng tổng thể. Sự chuyển dịch cơ cấu mang tính bước ngoặt này bắt nguồn từ quá trình điện hóa mạnh mẽ trong các lĩnh vực then chốt như công nghiệp, giao thông với sự phổ biến của xe điện, hệ thống sưởi ấm bằng bơm nhiệt, cùng với sự phát triển thần tốc của các trung tâm dữ liệu (ЦОД) và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong năm 2024, nhu cầu điện thế giới đã ghi nhận mức tăng 4,4% so với năm trước, một phần do tác động của nhiệt độ cao bất thường và các hoạt động công nghiệp thâm dụng năng lượng. Mặc dù dự kiến sẽ có sự chậm lại ở mức 3% vào năm 2025, nhưng giai đoạn tiếp theo đến năm 2030 hứa hẹn một động lực tiêu thụ bền vững và cao hơn. Các nền kinh tế đang phát triển sẽ là đầu tàu chính, đóng góp khoảng 80% tổng mức tiêu thụ bổ sung vào năm 2030. Trung Quốc tiếp tục giữ vị thế thống trị khi chiếm khoảng một nửa mức tăng trưởng toàn cầu với tốc độ trung bình hàng năm là 4,9% trong giai đoạn 2026–2030. Đáng chú ý, tại các khu vực phát triển như Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu, sau 15 năm đình trệ, nhu cầu điện đang bắt đầu tăng trở lại với mức khoảng 2% mỗi năm. Riêng tại Mỹ, các trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ chiếm tới một nửa mức tăng trưởng nhu cầu điện từ nay đến cuối thập kỷ.

Về phía nguồn cung, IEA dự báo một sự thay đổi sâu sắc trong cơ cấu cân bằng năng lượng toàn cầu. Đến cuối thập kỷ này, các nguồn năng lượng tái tạo (ВИЭ) và điện hạt nhân dự kiến sẽ cùng nhau cung cấp 50% sản lượng điện thế giới, tăng đáng kể so với mức 42% hiện nay. Nhờ tốc độ triển khai hệ thống điện mặt trời kỷ lục, sản lượng điện từ năng lượng tái tạo được dự báo sẽ vượt qua điện than vào năm 2025 hoặc 2026, đánh dấu thời điểm vượt qua "đỉnh than" trên quy mô thế giới. Công suất năng lượng tái tạo tăng thêm hàng năm sẽ đạt khoảng 1.000 Terawatt giờ (TWh) cho đến năm 2030, trong đó riêng điện mặt trời đóng góp hơn 600 TWh.

Bất chấp sự gia tăng tiêu thụ do cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và điện hóa, IEA nhận định rằng lượng khí thải CO2 từ sản xuất điện sẽ ở trạng thái đi ngang, do mức tăng ở một số khu vực được bù đắp bởi sự sụt giảm ở những nơi khác. Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhấn mạnh rằng một trung tâm dữ liệu trung bình có thể tiêu thụ lượng điện tương đương với 100.000 hộ gia đình. Để duy trì độ tin cậy của hệ thống và kết nối các nguồn công suất mới, thế giới cần tăng mạnh đầu tư vào lưới điện, ước tính khoảng 50%. Hiện nay, có khoảng 2.500 Gigawatt (GW) từ các dự án đang chờ được kết nối vào lưới điện, cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc mở rộng và tăng cường tính linh hoạt của hạ tầng mạng lưới điện toàn cầu.