Wereldwijde vraag naar elektriciteit versnelt door AI-boom en elektrificatie — IEA-prognose

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorziet een nieuw tijdperk voor de mondiale energievoorziening, dat zij bestempelen als de "Eeuw van de Elektriciteit". Volgens de laatste analyses zal de gemiddelde jaarlijkse groei van de vraag naar stroom tussen 2026 en 2030 uitkomen op 3,6%. Dit tempo ligt maar liefst 2,5 keer hoger dan de groei van het totale energieverbruik wereldwijd. Deze structurele verschuiving wordt aangedreven door de grootschalige elektrificatie van vitale sectoren, zoals de industrie en het transport via elektrische voertuigen. Daarnaast spelen de opkomst van warmtepompen en de explosieve groei van datacenters en kunstmatige intelligentie (AI) een cruciale rol in deze ontwikkeling.

In 2024 was er al sprake van een aanzienlijke stijging van de wereldwijde vraag met 4,4% op jaarbasis, mede veroorzaakt door extreme hittegolven en een intensieve industriële bedrijvigheid. Hoewel voor 2025 een lichte afkoeling tot een groei van 3% wordt verwacht, zal de periode tot 2030 een zeer stabiele en krachtige dynamiek laten zien. Ontwikkelingseconomieën fungeren hierbij als de belangrijkste motor; zij zullen naar verwachting verantwoordelijk zijn voor ongeveer 80% van de extra consumptie tot 2030. China blijft de dominante speler en neemt circa de helft van de wereldwijde groei voor zijn rekening, met een gemiddeld groeipercentage van 4,9% tussen 2026 en 2030. Opvallend is dat ook in ontwikkelde regio's zoals de Verenigde Staten en de Europese Unie de vraag weer toeneemt met gemiddeld 2% per jaar, na vijftien jaar van stagnatie. In de VS zal de uitbreiding van datacenters alleen al goed zijn voor de helft van de verwachte groei tot het einde van dit decennium.

Aan de aanbodzijde voorspelt het IEA een ingrijpende transformatie van de energiemix. Tegen het einde van dit decennium zullen hernieuwbare energiebronnen en kernenergie samen naar verwachting 50% van de wereldwijde elektriciteitsproductie leveren, een stijging ten opzichte van de huidige 42%. De opwekking uit duurzame bronnen, gestimuleerd door een recordtempo in de installatie van zonnepanelen, zal waarschijnlijk al in 2025 of 2026 de kolenproductie passeren. Dit markeert het bereiken van de "piek in steenkool" op mondiale schaal. De jaarlijkse capaciteitsuitbreiding van hernieuwbare energie zal tot 2030 ongeveer 1000 terawattuur (TWh) bedragen, waarvan meer dan 600 TWh afkomstig is van zonne-energie.

Ondanks de versnelde consumptie door digitale infrastructuur en elektrificatie, verwacht het IEA dat de CO2-uitstoot van de elektriciteitssector zal stagneren. De stijging in bepaalde regio's wordt namelijk gecompenseerd door dalingen elders in de wereld. Fatih Birol, de uitvoerend directeur van het IEA, benadrukte de enorme impact van de digitale sector door te stellen dat een gemiddeld datacenter evenveel elektriciteit kan verbruiken als 100.000 huishoudens. Om de betrouwbaarheid van het systeem te waarborgen en nieuwe capaciteiten aan te sluiten, is een forse verhoging van de investeringen in elektriciteitsnetwerken noodzakelijk — een stijging van ongeveer 50% is vereist. Momenteel wachten wereldwijd projecten met een gezamenlijke capaciteit van 2500 gigawatt op een netaansluiting, wat de dringende noodzaak voor een flexibeler en uitgebreider netwerk onderstreept.