Chiến dịch quân sự Mỹ-Israel nhắm vào Iran bước sang ngày thứ sáu: Tàu khu trục bị đánh chìm và bối cảnh ngoại giao từ phía Nga

Chiến dịch quân sự phối hợp giữa Hoa Kỳ và Israel chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran, với các mật danh lần lượt là "Chiến dịch Tiếng gầm của Sư tử" (phía Israel) và "Chiến dịch Cơn thịnh nộ Sử thi" (phía Hoa Kỳ), đã chính thức bước sang giai đoạn thứ sáu tính đến ngày 5 tháng 3 năm 2026. Cuộc xung đột bùng phát mạnh mẽ từ ngày 28 tháng 2 năm 2026 với hàng loạt cuộc không kích hiệp đồng nhằm vô hiệu hóa hệ thống phòng không và làm suy yếu tiềm lực tên lửa cũng như hải quân của Iran. Các báo cáo chiến trường cho thấy liên quân đã thiết lập được ưu thế trên không tuyệt đối tại các thành phố trọng điểm của Iran. Đáng chú ý, các đợt tấn công ban đầu được cho là đã hạ sát Lãnh đạo tối cao Sayyid Ali Khamenei cùng nhiều quan chức quân sự cấp cao, bao gồm cả cựu Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Shamkhani.

Để đáp trả, phía Iran đã phát động "Chiến dịch Lời hứa Đích thực IV", thực hiện các cuộc tập kích quy mô lớn vào các mục tiêu tại Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ đặt tại các quốc gia vùng Vịnh như Bahrain, Qatar, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tình hình khu vực càng trở nên phức tạp khi lực lượng Hezbollah mở mặt trận thứ hai từ lãnh thổ Lebanon vào ngày 2 tháng 3 năm 2026. Đỉnh điểm của sự leo thang diễn ra vào ngày 4 tháng 3 năm 2026, khi một tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ đánh chìm tàu chiến IRIS Dena của Iran tại Ấn Độ Dương bằng ngư lôi Mk 48. Theo giới chức Mỹ, tàu khu trục lớp Moudge này chở khoảng 180 người, trong đó chỉ có 32 thủy thủ được cứu sống và ít nhất 87 người được xác nhận đã tử vong. Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth gọi đây là vụ "Cái chết thầm lặng", đánh dấu lần đầu tiên một tàu đối phương bị ngư lôi Mỹ đánh chìm kể từ sau Thế chiến II.

Trong bối cảnh xung đột leo thang, lập trường của Liên bang Nga vẫn là một ẩn số địa chính trị quan trọng. Mặc dù Tehran đã liên tục đưa ra các yêu cầu hỗ trợ quân sự sau cái chết của ông Khamenei, Moscow vẫn giữ thái độ kiềm chế và không can thiệp trực tiếp. Các chuyên gia phân tích như Nikita Smagin và Gregoire Roos từ Chatham House nhận định rằng khả năng can thiệp quân sự của Nga là rất thấp, ám chỉ sự tồn tại của các thỏa thuận ngầm nhằm tránh một cuộc đối đầu trực diện với phương Tây. Dù Tổng thống Vladimir Putin đã lên tiếng lên án các cuộc không kích ngày 28 tháng 2 là "hành động xâm lược trắng trợn", nhưng ưu tiên hàng đầu của Điện Kremlin hiện nay vẫn là các giải pháp ngoại giao và việc duy trì dự án kinh tế Hành lang Vận tải Quốc tế Bắc-Nam (INSTC).

Vào tháng 2 năm 2026, Nga và Iran đã hoàn tất các thỏa thuận cuối cùng về việc xây dựng đoạn đường sắt Rasht-Astara, một mắt xích then chốt trong hệ thống INSTC, với kế hoạch khởi công dự kiến vào đầu tháng 4 năm 2026. Dự án này, với khoản đầu tư lên tới 1,6 tỷ euro từ phía Nga, được xem là huyết mạch kinh tế sống còn của Moscow nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt từ phương Tây. Tại nội bộ Hoa Kỳ, sự ủng hộ dành cho chiến dịch quân sự vẫn rất vững chắc khi Thượng viện vào ngày 5 tháng 3 đã bác bỏ nghị quyết về quyền hạn chiến tranh, vốn có thể gây cản trở các hành động quân sự của Tổng thống Trump. Trong khi đó, Đại sứ Iran tại Nam Phi, ông Mansour Shakib Mehr, khẳng định rằng các hành động đáp trả của Tehran hoàn toàn phù hợp với quyền tự vệ chính đáng theo luật pháp quốc tế.

Cuộc chiến thông tin giữa các bên cũng diễn ra vô cùng khốc liệt song song với các hoạt động quân sự. Truyền thông nhà nước Iran liên tục phát đi các thông điệp về sự kiên cường, thậm chí đưa ra tuyên bố đã tiêu diệt tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ, tuy nhiên Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) đã ngay lập tức bác bỏ thông tin này. Để đáp trả các chiến dịch tuyên truyền, Mỹ và Israel đã thực hiện nhiều cuộc không kích nhắm vào các cơ sở của Đài truyền hình quốc gia Iran (IRIB). Tính đến ngày 4 tháng 3, Tổ chức Thương binh và Liệt sĩ Iran báo cáo có ít nhất 1.230 người thiệt mạng, trong khi Cơ quan Thông tấn các Nhà hoạt động Nhân quyền (HRANA) ghi nhận 1.114 nạn nhân dân sự. Với ước tính khoảng 4.000 quả đạn dược đã được quân đội Israel (IDF) sử dụng, Hoa Kỳ hiện đang chuẩn bị cho các đợt tấn công sâu hơn nhằm triệt hạ hoàn toàn các sở chỉ huy còn lại của Iran.