Khủng hoảng điện tại Cuba: Sự cố tại nhà máy nhiệt điện Nuevitas gây ra đợt mất điện thứ ba trong tháng Ba

Vào thứ Bảy, ngày 21 tháng 3 năm 2026, Cộng hòa Cuba đã phải đối mặt với sự sụp đổ hoàn toàn của hệ thống năng lượng quốc gia, dẫn đến tình trạng mất điện trên diện rộng khắp cả nước. Đây là sự cố nghiêm trọng thứ ba chỉ trong vòng tháng Ba, một minh chứng rõ nét cho sự bất ổn trầm trọng của cơ sở hạ tầng năng lượng trên đảo quốc này. Theo thông tin từ Bộ Năng lượng và Khai khoáng, nguyên nhân ban đầu được xác định là do một lỗi kỹ thuật bất ngờ xảy ra tại một trong các tổ máy phát điện của Nhà máy Nhiệt điện (TPP) mang tên "Nuevitas" tọa lạc tại tỉnh Camagüey. Sự hỏng hóc của tổ máy này đã ngay lập tức tạo ra một hiệu ứng dây chuyền, gây ảnh hưởng đến toàn bộ các thiết bị đang kết nối và dẫn đến việc ngừng cung cấp điện hoàn toàn trên quy mô toàn quốc.

Trước tình hình cấp bách, Liên minh Điện lực Cuba đã nhanh chóng kích hoạt các giao thức khẩn cấp nhằm thiết lập những "vi đảo" năng lượng cục bộ. Mục tiêu của biện pháp này là ưu tiên duy trì nguồn điện cho các cơ sở hạ tầng thiết yếu như bệnh viện, các trung tâm điều hành quan trọng và hệ thống cung cấp nước sạch. Đây là phương án ứng phó đã được chuẩn bị kỹ lưỡng cho các kịch bản rã lưới quy mô lớn. Đáng chú ý, vụ bлэкаут này xảy ra chỉ năm ngày sau một đợt mất điện toàn quốc khác vào thứ Hai, ngày 16 tháng 3 năm 2026. Các báo cáo chính thức từ chính quyền xác nhận rằng sự cố lần này đã khiến hơn 10 triệu người dân rơi vào tình trạng không có điện sinh hoạt.

Cuộc khủng hoảng năng lượng tại Cuba đang trở nên tồi tệ hơn bởi tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trầm trọng. Chủ tịch Miguel Díaz-Canel thừa nhận rằng vấn đề này đã chạm mức báo động khi quốc gia này không nhận được bất kỳ nguồn cung dầu mỏ nào từ các đối tác nước ngoài trong suốt ba tháng qua. Hiện tại, Cuba chỉ có khả năng tự sản xuất khoảng 40% lượng nhiên liệu cần thiết để duy trì các hoạt động kinh tế, với sản lượng nội địa chỉ đạt khoảng 30.000 thùng mỗi ngày so với nhu cầu thực tế là 110.000 thùng. Tình trạng thiếu hụt này đã dẫn đến việc triển khai các kế hoạch cắt điện luân phiên khắc nghiệt, với thời gian mất điện tại nhiều khu vực có thể kéo dài lên đến 12 giờ mỗi ngày.

Về phía chính quyền, Chủ tịch Díaz-Canel tiếp tục khẳng định rằng cuộc khủng hoảng điện năng bị đẩy lên cao trào do các áp lực từ bên ngoài, cụ thể là lệnh phong tỏa năng lượng được siết chặt bởi Hoa Kỳ. Giới chức Cuba đã nhắc lại lời cảnh báo từ Tổng thống Donald Trump vào tháng 1 năm 2026 về việc áp đặt các mức thuế trừng phạt đối với những quốc gia cung cấp dầu cho hòn đảo. Dưới sức ép này, các nguồn tin cho biết Hoa Kỳ đã thành công trong việc ngăn chặn các chuyến tàu chở dầu từ Venezuela, nguồn cung vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nhu cầu năng lượng của Cuba. Ngoài ra, những tuyên bố của Tổng thống Trump về khả năng "tiếp quản" Cuba cũng đã vấp phải những phản ứng mạnh mẽ từ phía Havana, khẳng định sự sẵn sàng đối phó với bất kỳ kịch bản tấn công nào.

Nhìn từ góc độ lịch sử, hệ thống điện của Cuba đang bộc lộ những lỗ hổng chết người do phụ thuộc vào các công nghệ cũ kỹ từ thời Liên Xô. Các thiết bị này vốn không được thiết kế để xử lý loại dầu nặng có hàm lượng lưu huỳnh cao mà Cuba buộc phải sử dụng trong bối cảnh thiếu hụt dầu nhập khẩu chất lượng cao. Đây là một vấn đề mang tính hệ thống đã tồn tại từ thập niên 1990 sau khi Liên Xô tan rã và ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn trong hai năm trở lại đây. Trước những diễn biến phức tạp này, các đoàn xe cứu trợ nhân đạo quốc tế đã bắt đầu tiến vào Havana trong tháng Ba, nhấn mạnh thực trạng rủi ro về một cuộc khủng hoảng nhân đạo mà Tổ chức Liên Hợp Quốc đã từng đưa ra cảnh báo trước đó.