Nghị viện Châu Âu thảo luận biện pháp đáp trả các mối đe dọa từ Mỹ đối với Greenland và các mức thuế mới

Vào thứ Tư, ngày 21 tháng 1 năm 2026, Nghị viện Châu Âu đã chính thức khai mạc các phiên tranh luận toàn thể tại Strasbourg, tập trung vào việc xây dựng một lập trường thống nhất trước những áp lực chưa từng có từ phía Hoa Kỳ liên quan đến chủ quyền của Greenland. Sự leo thang căng thẳng xuyên Đại Tây Dương này bắt nguồn từ những lời đe dọa sáp nhập hòn đảo trực tiếp từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, buộc Liên minh Châu Âu phải xem xét các biện pháp trả đũa về cả thương mại lẫn quốc phòng đối với Washington nhằm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia thành viên.

Các cuộc thảo luận tại Nghị viện Châu Âu diễn ra ngay sau những diễn biến kịch tính vào thứ Ba, ngày 20 tháng 1, cùng các động thái ngoại giao then chốt tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos. Tổng thống Trump đã đưa ra một tối hậu thư đầy gay gắt, đe dọa áp đặt các mức thuế trừng phạt đối với tám quốc gia châu Âu nếu Đan Mạch không đồng ý bán Greenland. Động thái này đã dẫn đến việc đình chỉ ngay lập tức thỏa thuận thuế quan bằng không đã đạt được trước đó. Washington đã sử dụng đòn bẩy kinh tế khi công bố mức thuế 10% bắt đầu từ ngày 1 tháng 2 năm 2026, với khả năng tăng lên 25% vào ngày 1 tháng 6 năm 2026. Đây là hệ quả trực tiếp từ việc hủy bỏ các thỏa thuận đạt được vào tháng 7 năm 2025, vốn đã từng giúp giảm thuế của Mỹ đối với hàng hóa châu Âu xuống còn 15%.

Trước sự cưỡng ép kinh tế này, các tổ chức của EU đã thể hiện một sự đoàn kết mạnh mẽ chưa từng thấy. Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố rằng Châu Âu đã sẵn sàng cho những hành động quyết liệt, đồng thời nhấn mạnh chủ quyền của Greenland không phải là thứ để đem ra mặc cả dưới bất kỳ hình thức nào. Ông Manfred Weber, lãnh đạo phe Đảng Nhân dân Châu Âu (EPP), khẳng định việc phê chuẩn mức thuế bằng không sẽ bị trì hoãn cho đến khi độ tin cậy của mối quan hệ đối tác chiến lược được làm rõ. Trong khi đó, bà Iratxe García, người đứng đầu liên minh Xã hội và Dân chủ (S&D), đã kêu gọi kích hoạt ngay lập tức Công cụ chống cưỡng bức của EU (ACI) để bảo vệ lợi ích kinh tế chung.

Tình hình hiện tại đã vượt xa khỏi những bất đồng thương mại đơn thuần và chuyển sang lĩnh vực an ninh quốc phòng. Để thể hiện sự đoàn kết với Đan Mạch và ngăn chặn sự leo thang, bảy quốc gia NATO đã triển khai quân đội trong khuôn khổ chiến dịch mang tên "Arctic Endurance" (Sức chịu đựng Bắc Cực), đánh dấu một bước đi chiến lược quan trọng của Liên minh. Cuộc tập trận diễn ra từ ngày 15 đến ngày 17 tháng 1, nhằm thực hành các hoạt động tác chiến trong điều kiện khắc nghiệt của vùng cực. Cụ thể, Đức đã cử 13 quân nhân đến Nuuk để nghiên cứu khả năng hợp tác trong các hoạt động hàng hải, với sự tham gia phối hợp của các lực lượng từ Pháp, Thụy Điển và Na Uy. Thiếu tướng Søren Andersen, người đứng đầu Bộ Chỉ huy Bắc Cực của Đan Mạch, vào ngày 17 tháng 1 lưu ý rằng trọng tâm chính của ông hiện nay vẫn là đối phó với mối đe dọa tiềm tàng từ Nga chứ không phải các hành động từ phía Mỹ.

Tại Davos, nơi các nhà lãnh đạo châu Âu hội tụ từ ngày 19 đến ngày 23 tháng 1, sự phản đối đối với các phương thức ngoại giao của ông Trump đã được thể hiện rõ rệt. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi những hành động này là "hoàn toàn không thể chấp nhận được" trong quan hệ quốc tế hiện đại. Bà Ursula von der Leyen cũng đưa ra sự so sánh đầy ẩn ý giữa cuộc khủng hoảng này với "Cú sốc Nixon" năm 1971, kêu gọi châu Âu cần có sự độc lập chiến lược lớn hơn để tự quyết định vận mệnh của mình. Như một biện pháp đáp trả, EU đang khẩn trương xây dựng một gói thuế quan tiềm năng đánh vào hàng hóa Mỹ với tổng trị giá lên tới 93 tỷ euro. Pháp đặc biệt thúc đẩy việc áp dụng ACI, cho phép đưa ra các hạn chế nghiêm ngặt đối với nhập khẩu, dịch vụ và đầu tư, điều này sẽ tạo ra tiền lệ đầu tiên cho việc sử dụng công cụ phòng vệ này. Greenland hiện đóng vai trò chiến lược đặc biệt quan trọng đối với Mỹ do tình trạng băng tan đang mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn kim loại hiếm dồi dào và các tuyến đường hàng hải Bắc Cực mới.