Avrupa Parlamentosu'nda Grönland Krizi: ABD'nin Tehditlerine Karşı Sert Önlemler Gündemde

21 Ocak 2026 Çarşamba günü Strazburg'da toplanan Avrupa Parlamentosu, Amerika Birleşik Devletleri'nin Grönland üzerindeki egemenlik haklarına yönelik benzeri görülmemiş baskılarına karşı ortak bir duruş sergilemek üzere genel kurul görüşmelerine başladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın adayı ilhak etme yönündeki doğrudan tehditlerinin tetiklediği transatlantik gerilim, Avrupa Birliği'ni Washington'a karşı ticari ve savunma odaklı misilleme önlemlerini masaya yatırmaya zorladı. Bölgedeki diplomatik kaynaklar, bu krizin Avrupa'nın stratejik özerkliği için bir dönüm noktası olabileceğini belirtiyor.

Bu kritik tartışmalar, 20 Ocak Salı günü yaşanan gelişmelerin ve Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda yürütülen diplomatik manevraların hemen ardından geldi. Başkan Trump, Danimarka'nın Grönland'ın satışına onay vermemesi durumunda sekiz Avrupa ülkesine cezalandırıcı gümrük vergileri uygulama tehdidiyle bir ültimatom yayınladı. Bu durum, daha önce üzerinde mutabık kalınan sıfır tarife anlaşmasının askıya alınmasına yol açtı. Washington, 1 Şubat 2026'dan itibaren %10 oranında vergi uygulayacağını ve bu oranın 1 Haziran 2026'ya kadar %25'e çıkabileceğini duyurarak ekonomik baskı kartını açtı. Bu hamle, Temmuz 2025'te sağlanan ve ABD'nin Avrupa mallarına uyguladığı vergileri %15'e indiren anlaşmaların doğrudan iptali anlamına geliyor.

AB kurumları, bu ekonomik zorlama karşısında sarsılmaz bir birlik mesajı verdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın kararlı adımlar atmaya hazır olduğunu belirterek Grönland'ın egemenliğinin asla bir pazarlık konusu yapılamayacağının altını çizdi. Avrupa Halk Partisi (EPP) grup başkanı Manfred Weber, ortaklık ilişkilerinin güvenilirliği netleşene kadar sıfır tarife onayının erteleneceğini teyit ederken, Sosyalistler ve Demokratlar (S&D) lideri Iratxe García, AB'nin Zorlamaya Karşı Aracının (ACI) derhal etkinleştirilmesi çağrısında bulundu. Bu mekanizma, Avrupa'nın ekonomik şantajlara karşı savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor.

Kriz, ticari anlaşmazlıkların ötesine geçerek askeri bir boyuta evrildi. Danimarka ile dayanışma göstermek ve gerilimi dizginlemek amacıyla yedi NATO ülkesi, "Arctic Endurance" (Arktik Dayanıklılık) operasyonu kapsamında bölgeye birlik sevk etti. 15-17 Ocak tarihleri arasında gerçekleştirilen bu tatbikatlar, zorlu kutup koşullarında operasyonel kabiliyetleri test etmeyi amaçladı. Özellikle Almanya, deniz operasyonlarında iş birliği imkanlarını araştırmak üzere Nuuk'a 13 asker gönderirken; Fransa, İsveç ve Norveç de bu sürece aktif destek verdi. Danimarka Arktik Komutanlığı lideri Tümgeneral Søren Andersen, 17 Ocak'ta yaptığı açıklamada, asıl odak noktalarının ABD'nin eylemlerinden ziyade potansiyel Rus tehdidi olduğunu vurgulayarak dengeli bir yaklaşım sergiledi.

19-23 Ocak tarihleri arasında Davos'ta bir araya gelen Avrupalı liderler, Trump'ın yöntemlerini sert bir dille eleştirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu yaklaşımları "temelde kabul edilemez" olarak nitelendirdi ve Avrupa'nın kendi kaderini tayin etme hakkını savundu. Ursula von der Leyen, mevcut krizi 1971'deki "Nixon Şoku"na benzeterek Avrupa'nın stratejik bağımsızlığını artırması gerektiğini savundu. Misilleme olarak AB, Amerikan mallarına yönelik 93 milyar avroluk devasa bir gümrük vergisi paketi hazırlıyor. Fransa, ithalat, hizmetler ve yatırımlara kısıtlama getirilmesine olanak tanıyan ACI'nın ilk kez uygulanması konusunda ısrarcı davranıyor.

Grönland, eriyen buzullar nedeniyle nadir toprak metallerine ve yeni Arktik deniz yollarına erişim sağladığı için ABD için vazgeçilmez bir stratejik öneme sahip hale geldi. Ancak Avrupa Birliği, bu doğal kaynakların ve stratejik konumun bir süper güç tarafından tek taraflı olarak kontrol edilmesine izin vermeyeceğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Önümüzdeki haftalarda Brüksel ve Washington arasındaki müzakerelerin seyri, sadece Grönland'ın geleceğini değil, aynı zamanda küresel ticaretin ve transatlantik ittifakın temel taşlarını da belirleyecek gibi görünüyor.