Sự cố môi trường nghiêm trọng tại cảng Pivdennyi, Odessa: Dầu hướng dương tràn lan sau cuộc tấn công

Trong khoảng thời gian từ ngày 20 đến 22 tháng 12 năm 2025, cơ sở hạ tầng cảng biển Odessa đã trở thành mục tiêu của một loạt các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ lực lượng Nga. Sự việc này đã châm ngòi cho một sự cố môi trường quy mô lớn trên Biển Đen. Thiệt hại nặng nề nhất tập trung tại khu vực nhà chứa của công ty Allseeds Black Sea thuộc cảng Pivdennyi, nơi việc hư hỏng các bể chứa đã gây ra sự rò rỉ hàng ngàn tấn dầu hướng dương. Đáng chú ý, vụ nã pháo ngày 20 tháng 12 đã khiến khoảng 30 container chứa bột mì và dầu thực vật bốc cháy, dẫn đến tổn thất đáng kể về số lượng hàng hóa dự trữ.

Ông Cornelis Vriens, Giám đốc Kinh doanh của Allseeds, đã xác nhận với hãng thông tấn AFP về sự mất mát hàng ngàn tấn dầu, đồng thời mô tả cuộc tấn công này là tàn khốc nhất đối với công ty kể từ khi chiến sự toàn diện bùng nổ. Đến ngày 24 tháng 12, hậu quả của vụ tràn dầu đã bắt đầu lan rộng dọc bờ biển Odessa. Các vệt dầu loang lổ, có hình dáng tương tự như dầu thô, đã được ghi nhận trên các bãi biển Delfin và Lanzheron, cùng với việc phát hiện xác chim chết. Ông Oleg Kiper, người đứng đầu Cơ quan Quân sự Khu vực Odessa, và ông Serhiy Lysak, người đứng đầu Cơ quan Quân sự Thành phố Odessa, đều đã xác nhận tình trạng ô nhiễm. Họ lưu ý rằng một phần sản phẩm đã chảy tràn ra đường giao thông và khu vực đầm phá trước khi đổ ra biển.

Ông Vladyslav Balinskyi, một nhà hoạt động môi trường và là người đứng đầu tổ chức phi chính phủ “Lá Xanh”, đã đánh giá sự việc là một “thảm họa sinh thái”. Ông nhấn mạnh rằng Vịnh Odessa hoạt động như một cái bẫy tự nhiên giữ lại lớp màng dầu trên bề mặt. Công tác khắc phục hậu quả càng thêm gian nan do cảng liên tục bị pháo kích trong vòng hai ngày sau các đợt tấn công ban đầu, điều này đã hạn chế đáng kể khả năng tiếp cận của các đội ứng phó chuyên nghiệp. Tổng công ty Cảng Biển Ukraine (AMPU) đã thông báo về việc triển khai các biện pháp khoanh vùng theo từng giai đoạn, bao gồm việc lắp đặt các rào chắn phao quây, buộc phải tạm thời đình chỉ mọi hoạt động hàng hải trong khu vực cảng cho đến khi công tác làm sạch hoàn tất.

Mặc dù chính quyền địa phương nhấn mạnh rằng dầu hướng dương có nguồn gốc hữu cơ và có khả năng phân hủy sinh học, nhưng tác hại tức thời đối với hệ sinh thái là điều không thể chối cãi. Ông Yevhen Khlobystov, Trưởng khoa Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia Kyiv Mohyla, dự đoán rằng lớp màng dầu có thể biến mất trong vòng 5 đến 7 ngày, tuy nhiên, những ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đối với môi trường tự nhiên vẫn sẽ còn kéo dài. Về mặt nhân đạo, ông Ihor Biliakov, Giám đốc Vườn thú Odessa, đã xác nhận việc thiết lập một trung tâm tiếp nhận và chăm sóc cho các loài chim bị ảnh hưởng. Tính đến ngày 24 tháng 12, đã có hơn 200 cá thể chim yếu ớt được đưa đến vườn thú để sấy khô và phục hồi chức năng.

Văn phòng Tổng Công tố Ukraine đã khởi xướng một cuộc điều tra về vụ việc này theo điều khoản liên quan đến tội ác chiến tranh, trong khi Cơ quan Thanh tra Môi trường Nhà nước bắt đầu thu thập các mẫu nước để phân tích. Ông Cornelis Vriens của Allseeds cũng chỉ ra một yếu tố tài chính đáng lo ngại: các công ty bảo hiểm thường từ chối chi trả cho những rủi ro loại này, điều này làm tăng gánh nặng chi phí cho các đơn vị vận hành cảng. Sự cố này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về thiệt hại môi trường hữu hình và có thể đo lường được đang xảy ra trong khuôn khổ cuộc xung đột quân sự hiện tại.