Wyciek oleju słonecznikowego w Odessie: Atak na port Pivdenny wywołał katastrofę ekologiczną

W dniach od 20 do 22 grudnia 2025 roku infrastruktura portowa Odessy stała się celem zmasowanych ataków rakietowych i dronowych przeprowadzonych przez siły rosyjskie. Seria tych uderzeń doprowadziła do poważnego incydentu ekologicznego na Morzu Czarnym. Największe straty odnotowano w terminalu „Allseeds Black Sea” zlokalizowanym w porcie Pivdenny. Uszkodzenie zbiorników magazynowych spowodowało wyciek tysięcy ton oleju słonecznikowego. Już 20 grudnia ostrzał doprowadził do pożaru około 30 kontenerów zawierających mąkę i olej roślinny, co skutkowało znaczną utratą zgromadzonych zapasów.

Konsekwencje ataku potwierdził dyrektor handlowy Allseeds, Kornelis Vriens, informując agencję AFP o utracie tysięcy ton oleju. Określił on to natarcie jako najbardziej destrukcyjne dla firmy od początku trwającej inwazji na pełną skalę. Do 24 grudnia skutki rozlania się substancji stały się widoczne na wybrzeżu Odessy. Na plażach „Delphin” i „Lanzheron” zaobserwowano plamy oleiste, przypominające ropę naftową, a także znaleziono martwe ptaki. Zarówno szef Odeskiej Obwodowej Administracji Wojskowej, Oleg Kiper, jak i szef Odeskiej Miejskiej Administracji Wojskowej, Serhij Lysak, potwierdzili fakt zanieczyszczenia. Zaznaczyli, że część produktu dostała się na jezdnię oraz do wód limanu, zanim ostatecznie wypłynęła na morze.

Ekolog, Wołodymyr Baliński, stojący na czele organizacji pozarządowej „Zielony Liść”, określił zaistniałą sytuację mianem „katastrofy ekologicznej”. Podkreślił on, że Zatoka Odesska działa niczym pułapka dla powierzchniowej warstwy oleju. Akcja usuwania skutków była utrudniona, ponieważ przez dwa dni po początkowych uderzeniach port pozostawał pod ciągłym ostrzałem, co znacząco ograniczało możliwości działania ekip ratunkowych. Administracja Morskich Portów Ukrainy (AMPU) ogłosiła rozpoczęcie prac mających na celu lokalizację wycieku, polegających na rozmieszczeniu zapór pływających. W związku z tym akwatorium portu zostało tymczasowo zamknięte dla wszelkiego ruchu żeglugowego aż do momentu zakończenia prac oczyszczających.

Chociaż oficjalne władze starają się uspokajać nastroje, podkreślając naturalny, biodegradowalny charakter oleju słonecznikowego, natychmiastowe szkody dla ekosystemu są niezaprzeczalne. Jewhen Chłobystow, dziekan Wydziału Nauk Przyrodniczych NaUKMA, wyraził opinię, że warstwa oleju może zniknąć w ciągu 5 do 7 dni, jednak długofalowe negatywne konsekwencje dla środowiska naturalnego pozostaną odczuwalne. W odpowiedzi na kryzys humanitarny związany z fauną, dyrektor Odeskiego Zoo, Ihor Biliakow, potwierdził utworzenie punktu zbiórki dla poszkodowanych ptaków. Na dzień 24 grudnia do zoo trafiło już ponad 200 osłabionych ptaków, którym udzielana jest pomoc, w tym suszenie i rehabilitacja.

Biuro Prokuratora Generalnego Ukrainy wszczęło śledztwo w sprawie incydentu, kwalifikując go jako zbrodnie wojenne. Państwowa Inspekcja Ekologiczna rozpoczęła pobieranie próbek wody w celu dokładnej analizy. Kornelis Vriens z Allseeds zwrócił uwagę na dodatkowy czynnik finansowy: firmy ubezpieczeniowe unikają pokrywania strat wynikających z tego typu zagrożeń, co dodatkowo obciąża operatorów terminali. Całe zdarzenie ponownie uwypukla bezpośrednie i wymierne szkody ekologiczne, jakie generuje obecny konflikt zbrojny.