Các quốc gia châu Âu cắt giảm hiện diện quân sự tại Trung Đông trước tối hậu thư của Mỹ đối với Iran

Vào tháng 2 năm 2026, trong bối cảnh căng thẳng leo thang dữ dội giữa Hoa Kỳ và Iran sau tối hậu thư của Tổng thống Mỹ Donald Trump, một loạt quốc gia châu Âu đã bắt đầu thực hiện các bước đi chiến lược nhằm cắt giảm sự hiện diện quân sự tại khu vực Trung Đông. Cuộc khủng hoảng này, vốn xoay quanh chương trình hạt nhân và các hoạt động gây ảnh hưởng của Tehran, đã buộc các quốc gia như Đức và Na Uy phải tiến hành rút nhân sự khẩn cấp. Đồng thời, các chính phủ này cũng đưa ra khuyến cáo yêu cầu công dân rời khỏi Iran ngay lập tức do tình hình an ninh đang chuyển biến xấu một cách nhanh chóng.

Ngày 19 tháng 2 năm 2026, Tổng thống Trump đã thiết lập một thời hạn khắc nghiệt, yêu cầu Tehran phải chấp nhận các yêu sách của Mỹ trong vòng từ 10 đến 15 ngày, nếu không sẽ phải đối mặt với những hậu quả thảm khốc mà ông gọi là "những điều tồi tệ". Tối hậu thư này được đưa ra khi Hoa Kỳ đang huy động lực lượng quân sự khu vực lớn nhất kể từ chiến dịch Iraq năm 2003. Để ứng phó với tình hình, Na Uy đã bắt đầu tái triển khai một phần binh sĩ thuộc các nhiệm vụ huấn luyện, do những khó khăn phát sinh trong việc thực hiện nhiệm vụ của khoảng 60 binh sĩ tại thực địa.

Trong khi đó, quân đội Đức (Bundeswehr) đã quyết định cắt giảm nhân sự tại căn cứ chiến lược Erbil ở Iraq xuống mức tối thiểu "tuyệt đối cần thiết" và chuyển một số nhân viên qua ngả Jordan để đảm bảo an toàn. Bộ Ngoại giao Đức cũng đã hối thúc công dân nước này rời khỏi Iran ngay lập tức, viện dẫn khả năng hỗ trợ lãnh sự hạn chế tại đại sứ quán ở Tehran do đội ngũ nhân viên đã bị cắt giảm đáng kể. Các khuyến cáo sơ tán tương tự cũng được Ba Lan và Thụy Điển ban hành, cho thấy một sự đánh giá rủi ro có phối hợp chặt chẽ giữa các đồng minh châu Âu trước nguy cơ xung đột vũ trang.

Phía Iran đã thể hiện thái độ kiên quyết khi bác bỏ hoàn toàn tối hậu thư của Washington và hứa hẹn một phản ứng "quyết liệt" đối với bất kỳ hành động xâm lược nào. Tehran tuyên bố tất cả các căn cứ và tài sản của "lực lượng thù địch" trong khu vực đều được coi là mục tiêu quân sự hợp lệ. Để phô trương sức mạnh, Iran đã tạm thời hạn chế lưu thông tại một phần của eo biển Hormuz để tiến hành cuộc tập trận hải quân mang tên "Vành đai An ninh Biển - 2026" với sự tham gia phối hợp của Nga và Trung Quốc.

Eo biển Hormuz vốn là huyết mạch quan trọng đối với xuất khẩu dầu mỏ toàn cầu, và mối đe dọa phong tỏa đã khiến giá dầu Brent tăng vọt lên trên mức 83 USD/thùng khi thị trường bắt đầu tính toán các rủi ro về gián đoạn nguồn cung. Cuộc khủng hoảng hiện tại diễn ra ngay sau khi các nỗ lực ngoại giao không mang lại kết quả, mặc dù vòng đàm phán gián tiếp thứ hai giữa Mỹ và Iran đã được tổ chức tại Geneva vào ngày 17 và 18 tháng 2 năm 2026. Các yêu cầu then chốt từ phía Washington bao gồm việc chấm dứt hoàn toàn làm giàu uranium, hạn chế tiềm lực tên lửa và ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Những điều kiện này vẫn hoàn toàn không thể chấp nhận được đối với Tehran, quốc gia vốn chỉ muốn tập trung thảo luận về chương trình hạt nhân của mình. Căng thẳng càng trở nên trầm trọng khi chính quyền Trump xem xét khả năng thực hiện các cuộc không kích hạn chế vào các mục tiêu chiến lược của Iran như một công cụ gây áp lực để cưỡng ép một thỏa thuận mới. Đáng chú ý, các đồng minh NATO, ngoại trừ Israel, đã không được tham gia vào quá trình lập kế hoạch cho chiến dịch quân sự tiềm năng này. Do đó, các hành động rút quân của châu Âu được xem là biện pháp phòng ngừa cần thiết, phản ánh nhận định rằng cánh cửa ngoại giao để giải quyết khủng hoảng đang khép lại một cách nhanh chóng.