Bắc Kinh và Ottawa củng cố quan hệ đối tác chiến lược sau chuyến thăm của Thủ tướng Carney

Tại Hội nghị An ninh Munich diễn ra vào ngày 14 tháng 2 năm 2026, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã bày tỏ sự đánh giá cao đối với định hướng chính sách mới của Canada trong việc chủ động tăng cường hợp tác với Bắc Kinh. Tuyên bố này được đưa ra trong cuộc hội đàm song phương với người đồng cấp Canada, bà Anita Anand. Bước chuyển mình quan trọng trong ngoại giao này là kết quả trực tiếp từ chuyến thăm đầy thành công của Thủ tướng Canada Mark Carney tới Trung Quốc vào giữa tháng 1 năm 2026, một sự kiện được giới quan sát coi là cột mốc mở ra một "kỷ nguyên mới" cho mối quan hệ giữa hai quốc gia.

Ông Vương Nghị khẳng định chính sách hiện tại của chính quyền Ottawa là một "lựa chọn đúng đắn", đồng thời nhấn mạnh những kết quả khả quan từ các cuộc thảo luận giữa Thủ tướng Carney và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình. Hai nhà lãnh đạo đã đi đến thống nhất về việc xây dựng một mô hình đối tác chiến lược kiểu mới, nhằm khôi phục đối thoại sau một giai đoạn căng thẳng kéo dài bắt đầu từ năm 2018. Thời điểm đó, quan hệ hai nước đã rơi vào bế tắc sau vụ bắt giữ Giám đốc tài chính của Huawei, bà Mạnh Vãn Chu, tại Vancouver theo yêu cầu từ phía Hoa Kỳ. Yếu tố cốt lõi của sự nồng ấm trở lại này chính là những nhượng bộ kinh tế cụ thể nhằm dỡ bỏ các rào cản thương mại từng được thiết lập trong giai đoạn 2024 và 2025.

Theo các điều khoản đã ký kết, Canada sẽ cấp hạn ngạch hàng năm cho 49.000 xe điện (EV) nhập khẩu từ Trung Quốc với mức thuế ưu đãi chỉ 6,1%, một sự sụt giảm đáng kể so với mức thuế 100% từng được áp dụng trước đây. Hạn ngạch này dự kiến sẽ tiếp tục được mở rộng lên mức 70.000 chiếc trong vòng 5 năm tới. Đáp lại, phía Bắc Kinh cam kết trước ngày 1 tháng 3 năm 2026 sẽ hạ mức thuế đối với hạt cải dầu của Canada từ mức xấp xỉ 85% xuống còn khoảng 15%. Động thái này được kỳ vọng sẽ giải phóng các đơn hàng xuất khẩu quan trọng trị giá khoảng 4 tỷ USD mỗi năm cho ngành nông nghiệp Canada. Ngoài ra, các loại thuế đánh vào hải sản, cua và đậu Hà Lan của Canada cũng được dự báo sẽ sớm được bãi bỏ hoàn toàn trong thời gian tới.

Bộ trưởng Anita Anand mô tả chuyến công du của ông Carney là "vô cùng thành công" và khẳng định nó đã khai mở một chương mới đầy triển vọng trong quan hệ ngoại giao. Bà cũng gửi lời cảm ơn chân thành tới phía Trung Quốc vì đã áp dụng chế độ miễn thị thực cho công dân Canada, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu nhân dân. Cuộc gặp giữa Thủ tướng Carney và Chủ tịch Tập Cận Bình, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một nhà lãnh đạo Canada tới Trung Quốc kể từ năm 2017, tập trung vào năm trụ cột hợp tác chính bao gồm: biến đổi khí hậu và năng lượng sạch, mở rộng thương mại nông sản, chủ nghĩa đa phương, an ninh và tăng cường quản trị toàn cầu. Các nhà phân tích nhìn nhận sự xoay trục thực dụng của Ottawa là một tất yếu chiến lược để đa dạng hóa thương mại trong bối cảnh quan hệ với Mỹ vẫn còn nhiều bất ổn khó lường.

Quá trình khôi phục lòng tin giữa hai cường quốc còn được minh chứng qua những bước đi nhân đạo và pháp lý gần đây. Vào đầu tháng 2 năm 2026, Trung Quốc đã chính thức hủy bỏ án tử hình đối với công dân Canada Robert Schellenberg, người từng bị kết án vào năm 2014. Bản án của ông đã bị đẩy lên mức tử hình vào năm 2019 giữa lúc vụ việc Mạnh Vãn Chu đang ở giai đoạn căng thẳng nhất, và việc giảm án lần này được xem là tín hiệu hòa giải mạnh mẽ từ Bắc Kinh. Dù Schellenberg vẫn đang bị giam giữ để chờ xét xử lại tại tỉnh Liêu Ninh, động thái này cho thấy thiện chí của Trung Quốc trong việc duy trì đối thoại mang tính xây dựng. Những thỏa thuận đạt được, bao gồm cả các kế hoạch đầu tư chung vào lĩnh vực sản xuất xe điện tại Canada, đang báo hiệu sự hình thành của một mối quan hệ đối tác hướng tới sự độc lập bền vững của nền kinh tế Canada trước các áp lực từ bên ngoài.