Dünya medyasının bir bölümü başka uluslararası gelişmelere odaklanmışken Çin, Afrika ülkelerine yönelik gümrük rejiminde köklü bir değişikliğe gittiğini duyurdu. Pekin, çoğu Afrika devletinden yapılan ithalata uygulanan gümrük vergilerini tamamen kaldırma kararı aldı. Bu kararın tek istisnası ise hâlâ Tayvan'ı tanıyan ve Çin Halk Cumhuriyeti ile diplomatik ilişkisi bulunmayan Esvatini oldu.
Reuters ve BBC gibi uluslararası haber ajanslarının verilerine göre bu adım, Çin ile Afrika ülkeleri arasındaki ekonomik iş birliğinin genişletilmesi olarak değerlendiriliyor. Pekin, kapılarını Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden gelen kobalt ve Fildişi Sahili’nden gelen kakao gibi ürünlerin sevkiyatı dahil olmak üzere Afrikalı ihracatçılara açıyor. Gelirlerinin önemli bir kısmını hammadde ihracatından sağlayan ekonomiler için bu rejim, ticari engelleri azaltırken dünyanın en büyük ulusal tüketici pazarına girişi de kolaylaştırabilir.
Öte yandan Esvatini’nin kapsam dışı bırakılması, bu ekonomik ayrıcalıkların "Tek Çin" politikasına sıkı sıkıya bağlı olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Çin Halk Cumhuriyeti'ni tanıyan ve Tayvan ile temas kurmayan ülkeler Çin pazarına erişimde daha avantajlı koşullar elde ederken, Taipei ile diplomatik ilişkilerini sürdüren devletler listenin dışında kalıyor.
Çin, yirmi yılı aşkın bir süredir birçok Afrika ülkesinin en büyük ticari ortakları arasında yer alıyor. Pekin, Çin-Afrika İşbirliği Forumu ve "Kuşak ve Yol" girişimi aracılığıyla yollar, limanlar ve endüstriyel tesisler dahil olmak üzere bir dizi altyapı projesini hayata geçirdi. Yeni sıfır vergi uygulaması bu stratejiyi tamamlayarak karşılıklı bağımlılıkları ve bağları güçlendiriyor: Afrikalı hükümetler 1,5 milyardan fazla tüketicisi olan bir pazara erişim sağlarken, Çin ise garantili kaynak tedariki ve uluslararası kuruluşlarda siyasi destek elde ediyor.
Uzman değerlendirmelerine göre bu girişim küresel tedarik zincirlerini etkileme potansiyeline sahip. Afrika menşeli hammaddelerin Çin'e gümrüksüz girmesi, lojistik rotaları değiştirebilir ve yatırımların bir kısmını yeniden yönlendirebilir. Çin ile Afrika arasındaki yıllık ticaret hacmi halihazırda 200 milyar doları aşmış durumda ve bu yeni önlemin söz konusu rakamı daha da yukarı taşıması bekleniyor.
Bununla birlikte, bazı Afrikalı ve yabancı analistler olası risklere de dikkat çekiyor. Bunlar arasında Çin'e olan ekonomik bağımlılığın derinleşmesi, yerel pazarlarda ucuz Çin mallarının payının artması ve bazı Afrika devletlerinin borç yükünün potansiyel olarak yükselmesi yer alıyor.
Sonuç olarak, çoğu Afrika ülkesi için ithalat vergilerinin kaldırılması sadece ekonomik bir adım değil, aynı zamanda Çin’in "Küresel Güney"deki konumunu güçlendirme ve geleneksel Batılı bağışçılara daha az yönelen bir ortaklar çemberi oluşturma stratejisinin bir parçasıdır. Uluslararası toplumun dikkati başka krizlere odaklanmışken Çin ile Afrika arasındaki ticari ilişkilerin yeniden şekillenmesi, kıtadaki çıkar dengelerini ve ekonomik iş birliği formatını etkilemeye devam ediyor.
