Một hội nghị thượng đỉnh vừa diễn ra tại Yerevan, sự kiện mà các chuyên gia đánh giá là bước ngoặt lịch sử trong chính sách đối ngoại của Armenia. Các đại diện từ Liên minh châu Âu đã có cuộc gặp với giới lãnh đạo nước này trong bối cảnh mối quan hệ giữa Armenia và Nga đang dần nguội lạnh. Đây không chỉ đơn thuần là một cuộc gặp xã giao mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong các ưu tiên địa chính trị của quốc gia này.
Nguồn cơn của những thay đổi này bắt nguồn từ các cuộc xung đột gần đây tại khu vực Nagorno-Karabakh. Sau năm 2020 và đặc biệt là vào năm 2023, khi lực lượng Azerbaijan giành quyền kiểm soát khu vực này, Moscow đã không can thiệp như những gì Yerevan kỳ vọng. Sự thất vọng đối với CSTO đã thôi thúc các nhà lãnh đạo Armenia tích cực tìm kiếm sự hỗ trợ từ phương Tây, đặc biệt là thông qua các định chế của Liên minh châu Âu.
Tại hội nghị, các bên không chỉ thảo luận về thương mại và đầu tư mà còn đề cập đến việc củng cố các thể chế, chống tham nhũng và khả năng thắt chặt hợp tác trong lĩnh vực an ninh. EU xem Armenia là đối tác quan trọng để thúc đẩy ổn định tại khu vực Nam Caucasus, đồng thời đưa ra các ưu đãi kinh tế và sự ủng hộ về chính trị. Đối với Yerevan, đây là cơ hội để giảm bớt sự phụ thuộc quá lớn vào đồng minh lớn duy nhất từ trước đến nay.
Hãy tưởng tượng về một lữ khách đã đi rất lâu trên con đường quen thuộc cho đến khi nó dẫn tới một vực thẳm. Thay vì để mình rơi xuống, người đó đã rẽ sang một lối đi khác rộng mở và tươi sáng hơn. Armenia hiện đang ở trong tình thế tương tự: khi những bảo đảm an ninh cũ hóa ra chỉ là ảo vọng, đất nước này đang tìm kiếm những điểm tựa mới mà không nhất thiết phải cắt đứt mọi mối quan hệ cũ.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không hề đơn giản. Nền kinh tế Armenia vốn gắn kết chặt chẽ với Nga, từ các khoản kiều hối cho đến nguồn cung cấp khí đốt. Bất kỳ bước đi đột ngột nào cũng có thể gây ra những biến động trong nước, do đó chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan đang hành động một cách thận trọng, vừa đưa ra những lời chỉ trích nhắm vào Moscow vừa duy trì các mối quan hệ thực chất.
Xét trong bối cảnh rộng lớn hơn, hội nghị thượng đỉnh này cho thấy cách các quốc gia trong khu vực buộc phải thích nghi trước những biến động về quyền lực. Châu Âu mang đến một mô hình phát triển dựa trên các quy tắc và sự hợp tác, trong khi các mối liên kết truyền thống với Nga đang dần mất đi sức hút vốn có. Tương lai sẽ trả lời liệu lộ trình mới này có thực sự bền vững hay không.
