W Erywaniu odbył się szczyt, który eksperci już teraz określają mianem historycznego zwrotu w armeńskiej polityce zagranicznej. Przedstawiciele Unii Europejskiej spotkali się z władzami kraju w momencie, gdy relacje z Rosją ulegają wyraźnemu ochłodzeniu. Wydarzenie to nie jest jedynie kwestią protokołu, lecz odzwierciedla głębokie zmiany w priorytetach geopolitycznych Armenii.
Korzenie tych przemian sięgają niedawnych konfliktów o Górski Karabach. Po roku 2020, a zwłaszcza w 2023, kiedy siły Azerbejdżanu przejęły kontrolę nad regionem, Moskwa nie interweniowała w sposób, jakiego oczekiwał Erywań. Rozczarowanie postawą ODKB sprawiło, że armeńscy przywódcy zaczęli aktywniej szukać wsparcia na Zachodzie, między innymi poprzez instytucje Unii Europejskiej.
Podczas szczytu poruszano nie tylko kwestie handlu i inwestycji, ale także wzmacniania instytucji, walki z korupcją oraz ewentualnego zbliżenia w sferze bezpieczeństwa. UE postrzega Armenię jako partnera sprzyjającego stabilizacji na Kaukazie Południowym, oferując w zamian bodźce gospodarcze i polityczne poparcie. Dla Erywania jest to szansa na zmniejszenie zależności od swojego jedynego dotychczasowego głównego sojusznika.
Wyobraźmy sobie wędrowca, który długo szedł znajomą ścieżką, aż ta doprowadziła go do przepaści. Zamiast jednak spaść, skręca on w stronę, gdzie widać inną drogę – szerszą i lepiej oświetloną. Armenia znajduje się obecnie w identycznej sytuacji: dawne gwarancje bezpieczeństwa okazały się iluzoryczne, więc kraj szuka nowych punktów oparcia, nie paląc przy tym za sobą mostów.
Jednakże proces ten jest daleki od prostoty. Gospodarka Armenii jest silnie zintegrowana z rosyjską – począwszy od przekazów pieniężnych, aż po dostawy gazu. Jakiekolwiek gwałtowne ruchy mogłyby wywołać wewnętrzne wstrząsy, dlatego rząd premiera Nikola Paszyniana postępuje rozważnie, łącząc krytykę pod adresem Moskwy z zachowaniem praktycznych powiązań.
W szerszym kontekście szczyt pokazuje, jak państwa regionu są zmuszone reagować na przesunięcia układu sił. Europa proponuje model rozwoju oparty na regułach i współpracy, podczas gdy tradycyjne więzi z Rosją tracą swój dawny blask. Przyszłość pokaże, na ile trwały okaże się ten nowy kurs.
