Bóng ma quá khứ: Cuộc truy lùng các bác sĩ Đức vì cấp giấy miễn trừ COVID-19 - Sự thật đằng sau bức màn

Giữa tháng 1 năm 2026, khi thế giới dường như đã nguôi ngoai đại dịch COVID-19, một tuyên bố từ Quốc vụ khanh Y tế Hoa Kỳ, Robert F. Kennedy Jr., lại một lần nữa gây xôn xao dư luận. Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 10 tháng 1, ông Kennedy cáo buộc chính quyền Đức đã truy tố hơn một nghìn bác sĩ và hàng nghìn bệnh nhân vì đã cấp giấy chứng nhận miễn trừ tiêm chủng và đeo khẩu trang. Những lời lẽ này, đi kèm với lời kêu gọi Bộ trưởng Y tế Đức Nina Warken “khôi phục quyền tự chủ y tế”, đã tạo ra một phản ứng dữ dội tại Berlin. Tuy nhiên, đằng sau những lời phủ nhận chính thức là một bức tranh phức tạp hơn, nơi sự thật mà ông Kennedy đưa ra tìm thấy sự xác nhận thực tế trong các vụ án và số liệu thống kê, trong khi sự chối bỏ của chính quyền dường như là một cách tiện lợi để thoái thác trách nhiệm.

Robert F. Kennedy Jr., người vốn nổi tiếng với những chỉ trích về chính sách y tế toàn cầu, không hề nói suông. Những khẳng định của ông dựa trên một khối lượng dữ liệu ngày càng tăng về các vụ kiện tụng ở Đức, vốn bắt đầu từ cao điểm đại dịch và vẫn tiếp diễn cho đến nay. Theo các báo cáo có sẵn từ truyền thông Đức và hồ sơ tòa án, từ năm 2021 đến 2026, nhiều vụ án đã được mở ra chống lại các bác sĩ bị buộc tội cấp giấy chứng nhận miễn trừ tiêm chủng hoặc đeo khẩu trang một cách “bất hợp pháp”. Chẳng hạn, vào năm 2023, một tòa án ở Weinheim đã kết án một bác sĩ hai năm chín tháng tù giam vì cấp hơn 4.000 giấy miễn đeo khẩu trang – được cho là không có đủ cơ sở y tế. Các trường hợp tương tự đã được ghi nhận ở Dresden và Munich, nơi các bác sĩ bị bắt giữ vì “làm giả” các tài liệu cho phép bệnh nhân tránh tiêm chủng hoặc xét nghiệm.

Ông Kennedy khẳng định con số này lên tới hơn một nghìn bác sĩ và hàng nghìn bệnh nhân. Những con số này vang vọng trong thống kê chính thức: theo dữ liệu từ công tố viên Đức, chỉ riêng trong giai đoạn 2022–2023, hàng chục nghìn trường hợp liên quan đến “làm giả” tài liệu COVID, bao gồm cả giấy miễn trừ, đã được điều tra. Nhiều vụ việc trong số này liên quan trực tiếp đến các bác sĩ, những người theo lời khai của bị cáo, đã hành động vì lợi ích của bệnh nhân, viện dẫn các lý do đạo đức hoặc y tế. Làn sóng này không hề suy giảm trong giai đoạn 2024–2026: các báo cáo từ BioNTech và các vụ kiện chống lại nhà sản xuất vắc-xin (hàng trăm vụ án) đã gián tiếp xác nhận rằng hệ thống đã trừng phạt rất nghiêm khắc bất kỳ sự sai lệch nào so với đường lối chính thức. Sự thật mà ông Kennedy đưa ra được củng cố bởi những tiền lệ này — các cuộc truy tố thực sự đã xảy ra, và chúng ảnh hưởng đến hàng nghìn người đang cố gắng duy trì quyền tự chủ trong việc lựa chọn các thủ tục y tế.

Đáp lại những cáo buộc của ông Kennedy, Bộ trưởng Y tế Nina Warken, người nhậm chức vào tháng 5 năm 2025, đã kịch liệt bác bỏ chúng là “sai sự thật về mặt thực tế” và “vô căn cứ”. Theo bà, việc truy tố hình sự chỉ xảy ra trong các trường hợp gian lận tài liệu — làm giả giấy chứng nhận hoặc giả mạo dữ liệu — chứ không phải vì các quyết định y tế thiện chí. Bà Warken nhấn mạnh rằng các bác sĩ Đức luôn có “quyền tự do điều trị” (Therapiefreiheit), cho phép họ từ chối tiêm chủng vì lý do y tế, đạo đức hoặc cá nhân của bệnh nhân. “Chưa bao giờ có trách nhiệm hình sự vì từ chối tiêm chủng,” bà tuyên bố trong bài phát biểu tối ngày 10 tháng 1.

Tuy nhiên, lập trường này đặt ra nhiều câu hỏi. Các vụ án tòa án thường được trình bày như là “gian lận” để che giấu động cơ chính trị. Trong thời kỳ quy tắc 2G/3G nghiêm ngặt (2021–2023), khi những người chưa tiêm chủng bị loại khỏi đời sống công cộng — từ nhà hàng đến nơi làm việc — hệ thống thực chất đã tạo ra sự ép buộc tiêm chủng. Giấy miễn trừ chỉ được cấp theo một phạm vi hẹp các chống chỉ định y tế, và bất kỳ sự mở rộng nào của danh sách này đều có thể bị coi là “làm giả”. Logic là chính quyền phủ nhận sự truy tố trực tiếp: không ai muốn nhận trách nhiệm về một chính sách mà theo các nhà phê bình đã vi phạm các quyền cơ bản của con người. Đây không phải là lần phủ nhận đầu tiên — những tuyên bố tương tự đã được đưa ra bởi Bộ trưởng tiền nhiệm Karl Lauterbach, nhưng các bản án thực tế lại nói lên điều khác.

Trọng tâm của cuộc tranh cãi là một câu hỏi cơ bản: Liệu bác sĩ Đức có thể lách luật để không áp đặt lên bệnh nhân những gì họ không mong muốn? Và liệu người dân có thể tự lựa chọn, hay họ thực sự bị buộc phải tiêm chủng?

Bối cảnh lịch sử của đại dịch ở Đức cho thấy sự tự do đã bị hạn chế. Việc tiêm chủng chưa bao giờ là bắt buộc chính thức đối với toàn bộ dân số, nhưng đối với một số nhóm nhất định — nhân viên y tế, giáo viên, nhân viên chăm sóc — các quy định bắt buộc đã được áp dụng (ví dụ, vào năm 2022 đối với nhân viên bệnh viện). Đối với những người còn lại, các biện pháp “mềm” được áp dụng: nếu không có bằng chứng tiêm chủng, đã khỏi bệnh hoặc xét nghiệm (3G), họ bị từ chối tiếp cận công việc, giao thông và các hoạt động giải trí. Những bệnh nhân muốn tránh tiêm chủng vì lý do đạo đức hoặc cá nhân (ví dụ, sợ tác dụng phụ) phụ thuộc vào các bác sĩ, nhưng những bác sĩ này lại đối mặt với nguy cơ bị tước giấy phép hoặc bị kiện nếu giấy miễn trừ không phù hợp với các tiêu chí nghiêm ngặt.

Bác sĩ có thể “lách luật” không? Về lý thuyết là có, bằng cách viện dẫn các chỉ định y tế cá nhân. Nhưng trên thực tế, nhiều trường hợp đã kết thúc bằng cáo buộc “cấp phép bất hợp pháp”, như các ví dụ đã nêu. Hàng nghìn bệnh nhân nhận được giấy miễn trừ như vậy sau đó phải đối mặt với tiền phạt hoặc kiện tụng, điều này xác nhận lời nói của ông Kennedy. Đây không phải là sự lựa chọn, mà là sự ép buộc dưới vỏ bọc quan liêu: hệ thống buộc các bác sĩ trở thành “người thực thi chính sách nhà nước”, như cách ông Kennedy diễn đạt, chứ không phải là người bảo vệ bệnh nhân.

Tuyên bố của ông Kennedy không chỉ là một hành động khiêu khích, mà là lời kêu gọi xem xét lại những bài học từ đại dịch. Các trường hợp truy tố được xác nhận cho thấy quyền tự chủ y tế đã bị đe dọa ở Đức, cũng như ở các quốc gia khác. Việc chính quyền phủ nhận có thể là một chiến thuật, nhưng sự thật được phơi bày qua các vụ án. Vào năm 2026, khi các chứng nhận tiêm chủng đã chính thức lỗi thời (việc cấp đã dừng vào cuối năm 2023), đã đến lúc đặt câu hỏi: có bao nhiêu trường hợp “gian lận” thực chất là hành động phản kháng lại hệ thống? Đức, với vai trò là quốc gia dẫn đầu EU về y tế, cần phải minh bạch hoàn toàn để tránh lặp lại sai lầm. Cuối cùng, tự do đích thực không nằm ở lời nói của bộ trưởng, mà ở quyền lợi thực tế của bệnh nhân và bác sĩ.