Các trang trại bot AI dưới sự kiểm soát của một đặc vụ duy nhất: Cách các hệ thống tự trị tạo ra và định hướng dư luận xã hội

Đầu tháng 4 năm 2026, một đoạn video ngắn lan truyền trên X (trước đây là Twitter) đã khiến nhiều người dùng mạng xã hội phải nhìn nhận lại dòng thời gian quen thuộc của mình. Trên màn hình máy tính là một mạng lưới dày đặc gồm hàng chục chiếc điện thoại thông minh ảo. Mỗi "chiếc điện thoại" hiển thị giao diện của các nền tảng phổ biến: X, WeChat và các ứng dụng nhắn tin khác. Số thứ tự các tài khoản chạy từ 01 đến 50 và cao hơn nữa. Khi máy quay lướt chậm qua màn hình, các cửa sổ cập nhật liên tục trong thời gian thực: các bài đăng, lượt thích và bình luận xuất hiện trong khi dòng tin tức tự động cuộn đi. Không hề có bất kỳ cú nhấp chuột hay mệnh lệnh nào từ con người. Mọi thao tác đều do một đặc vụ AI tự trị có tên gọi là Manus thực hiện.

Chỉ trong vài giờ, đoạn video đã thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Bản trình diễn này vừa đơn giản nhưng cũng vừa mang lại hiệu quả đáng sợ: một AI duy nhất cùng lúc quản lý 50 tài khoản, đăng tải nội dung, tương tác với khán giả và duy trì hoạt động xuyên suốt 24/7. Không có sự nghỉ ngơi hay mệt mỏi — chỉ có các thuật toán và những thiết bị giả lập ảo hoạt động không ngừng nghỉ.

Nữ nghị sĩ Anna Paulina Luna đã trích dẫn một trong những đoạn video này — ban đầu trên tài khoản cá nhân và sau đó là trên tài khoản chính thức. "Hãy cảnh giác với các trang trại bot tâm lý chiến," bà viết trong dòng trạng thái đầu tiên. Ở bài đăng thứ hai, bà bổ sung thêm: "Các hoạt động tình báo nước ngoài đang vận hành những trang trại bot để làm tràn ngập dòng thời gian và thao túng các luồng dư luận. Đây chính là chiến tranh hiện đại. Hãy cảnh giác, đừng để bị lừa dối bởi những lời dối trá."

Bà Luna, một cựu binh Không quân Hoa Kỳ, đây không phải lần đầu tiên lên tiếng về những rủi ro từ tầm ảnh hưởng thông tin. Bình luận của bà ngay lập tức tạo nên hiệu ứng vang dội mạnh mẽ. Cuộc thảo luận đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một đổi mới công nghệ: người ta bắt đầu nói về việc các công cụ tương tự có thể được sử dụng để phát tán thông tin sai lệch trên quy mô lớn, thổi phồng các xu hướng một cách nhân tạo hoặc gây ảnh hưởng đến dư luận trước thềm các cuộc bầu cử.

Manus AI là sản phẩm do startup Trung Quốc có tên Monica phát triển, sau đó được Meta mua lại. Đặc vụ này được định vị như một công cụ thực thi nhiệm vụ đa năng: từ nghiên cứu chủ đề cho đến tự động hóa các công việc thường nhật. Bản trình diễn với 50 tài khoản là một trong những ví dụ điển hình nhất về khả năng của nó. Bản thân công nghệ này không hề mới: các hệ thống đa đặc vụ tương tự vốn đã được nhiều công ty khác nhau thử nghiệm. Tuy nhiên, chính đoạn video này đã trở thành chất xúc tác cho các cuộc thảo luận công khai rộng khắp.

Các chuyên gia nhận định: ranh giới giữa người dùng thật và các tài khoản tự động đang dần bị xóa nhòa. Một người đọc tin tức thông thường ngày càng khó có thể phân biệt được đâu là bài đăng của người thật và đâu là nội dung do AI tạo ra. Và nếu có hàng nghìn tài khoản "như người thật" hoạt động một cách có phối hợp, bức tranh về dư luận xã hội chắc chắn sẽ bị bóp méo.

Hiện vẫn chưa có dữ liệu xác nhận rằng Manus đang được các cơ quan tình báo nước ngoài sử dụng. Tuy nhiên, lời cảnh báo của chính trị gia Hoa Kỳ đã phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của chính quyền các nước trên toàn thế giới. Trong kỷ nguyên mà thuật toán quyết định những gì chúng ta thấy đầu tiên, các đặc vụ AI tự trị đang trở thành một công cụ gây ảnh hưởng mới. Và câu hỏi lớn nhất hiện nay không phải là "nó hoạt động như thế nào", mà là "ai đang sử dụng nó và với mục đích gì".

Trong khi công nghệ vẫn tiếp tục phát triển, người dùng chỉ còn một cách: đánh giá nội dung một cách có tư duy phản biện và luôn nhớ rằng đằng sau một hình ảnh bắt mắt trên dòng tin tức có thể không phải là một con người, mà là một chương trình thông minh không bao giờ ngủ.