Từ giếng bậc thang đến kiến trúc tương lai: Đại học Prestige tại Indore

Dự án kiến trúc của Đại học Prestige tại thành phố Indore, Ấn Độ, do đội ngũ Sanjay Puri Architects thiết kế, là một tổ hợp khuôn viên học thuật đầy sáng tạo, nơi giao thoa giữa những giá trị truyền thống của Ấn Độ và các giải pháp sinh thái hiện đại. Được hoàn thành vào tháng 1 năm 2026, công trình này đã trở thành một biểu tượng mới về thiết kế thích ứng với khí hậu, đặc biệt phù hợp với những vùng có điều kiện thời tiết khắc nghiệt và nắng nóng.

Ý tưởng chủ đạo và hình dáng của tòa nhà được khơi nguồn từ "baoli" (hay còn gọi là baori) – những giếng bậc thang truyền thống vốn là nét đặc trưng trong kiến trúc tại các vùng khô hạn như Gujarat, Rajasthan và Delhi. Những cấu trúc lịch sử này thường là các bể chứa nước sâu từ 20 đến 30 mét để thu gom nước mưa và nước ngầm, với hệ thống bậc thang dày đặc bao quanh các bức tường bên trong dẫn xuống mặt nước. Từ thế kỷ II đến thế kỷ XIX, các baoli không chỉ đóng vai trò là nguồn cung cấp nước mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi sở hữu những gian hàng và hành lang mát mẻ dành cho việc nghỉ ngơi, hội họp, cũng như thực hiện các nghi lễ tôn giáo và cầu nguyện.

Tòa nhà đại học tọa lạc trên một khuôn viên rộng lớn có diện tích 32 mẫu Anh (tương đương 13 ha), với tổng diện tích sàn xây dựng đạt 30.843 m2. Công trình vươn cao 28 mét với cấu trúc năm tầng, được các kiến trúc sư khéo léo sắp xếp theo hình bậc thang nâng dần theo đường chéo từ hướng Bắc xuống hướng Nam. Cách tiếp cận này không chỉ giúp làm giảm bớt cảm giác đồ sộ về quy mô mà còn tạo nên hiệu ứng thị giác về những "sân hiên lơ lửng" độc đáo. Đặc biệt, phần mái của tòa nhà đã được biến đổi thành một giảng đường ngoài trời khổng lồ với 463 nền tảng trên diện tích 9.000 m2, tạo ra một không gian công cộng lý tưởng cho các hoạt động giảng dạy, hội họp và thư giãn của sinh viên.

Tổ hợp kiến trúc này quy tụ đầy đủ các chức năng cần thiết bao gồm văn phòng hành chính, giảng đường, phòng hội thảo, thư viện, quán cà phê và hệ thống lớp học hiện đại. Không gian nội thất được thiết kế đan xen với các sân trong có cảnh quan xanh mướt, giúp tối ưu hóa ánh sáng tự nhiên từ phía Bắc và hệ thống thông gió đối lưu. Quy hoạch các hành lang theo trục chéo Bắc-Nam đã tính toán kỹ lưỡng đến chu kỳ nắng nóng kéo dài 8 tháng mỗi năm với nhiệt độ thường xuyên dao động từ 30–40°C. Các sân hiên phủ xanh giúp giảm đáng kể lượng nhiệt hấp thụ, trong khi các khoảng sân nhỏ giúp giảm thiểu nhu cầu sử dụng máy điều hòa và ánh sáng nhân tạo, đồng thời hệ thống đường dốc giúp mọi không gian trong trường đều có thể tiếp cận dễ dàng.

Dự án này từng vinh dự lọt vào vòng chung kết của Liên hoan Kiến trúc Thế giới (World Architecture Festival) năm 2019, minh chứng cho triết lý thiết kế bền vững của studio Sanjay Puri – đó là sự tích hợp nhuần nhuyễn giữa cảnh quan và kiến trúc để đạt được hiệu quả năng lượng tối ưu. Sự kết hợp này không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ cao mà còn giải quyết các thách thức về môi trường một cách thông minh, biến công trình thành một thực thể sống động hòa quyện cùng thiên nhiên.

Đại học Prestige không đơn thuần chỉ là một tòa nhà học thuật, mà còn là một "cảnh quan thẳng đứng" giúp mở rộng không gian khuôn viên lên phía trên, biến phần mái thành trái tim của đời sống sinh viên. Đây là một ví dụ điển hình cho thấy kiến trúc hiện đại của Ấn Độ đang khéo léo chắt lọc tinh hoa từ quá khứ để xây dựng một tương lai bền vững, đồng thời truyền cảm hứng cho những giải pháp kiến trúc tương tự tại các khu vực khác trên toàn cầu.