Ánh vàng không phẩm nhuộm: Sự hồi sinh của lụa biển từ lòng đại dương sâu thẳm

Nhóm nghiên cứu từ POSTECH (Đại học Khoa học và Công nghệ Pohang, Hàn Quốc) đã tái hiện thành công loại "lụa biển" huyền thoại. Đây là loại vải quý hiếm được ưa chuộng từ thời La Mã cổ đại nhờ đặc tính siêu nhẹ, độ bền cao và sắc vàng kim rực rỡ không bao giờ phai nhạt. Theo dòng lịch sử, chất liệu này vốn được dệt từ các sợi tơ của loài trai tai tượng Địa Trung Hải Pinna nobilis, nhưng hiện nay loài này đang được bảo vệ nghiêm ngặt, khiến việc sản xuất truyền thống gần như bị đình trệ hoàn toàn.

Dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Dong Soo Hwang và Giáo sư Jimin Choi, đội ngũ khoa học đã tìm ra một giải pháp thay thế bền vững: sử dụng sợi tơ của loài Atrina pectinata, một loại trai được nuôi trồng phổ biến tại Hàn Quốc. Trước đây, những sợi tơ này thường bị coi là phế phẩm của ngành công nghiệp thực phẩm. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã phát triển một phương pháp xử lý đặc biệt, chứng minh rằng chúng có sự tương đồng về mặt vật lý và hóa học với sợi lụa biển lịch sử.

Công trình nghiên cứu đột phá này đã được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Advanced Materials vào năm 2025 và nhanh chóng tạo nên tiếng vang lớn trên trường quốc tế vào năm 2026. Phát hiện này không chỉ là một bước tiến về công nghệ vật liệu mà còn mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn các giá trị di sản thông qua khoa học hiện đại, giúp hồi sinh một loại chất liệu tưởng chừng đã đi vào quên lãng.

Điểm mấu chốt của khám phá khoa học này nằm ở việc giải mã bí ẩn về "sắc vàng vĩnh cửu" của lụa biển. Nghiên cứu chỉ ra rằng màu sắc đặc trưng này không hề đến từ bất kỳ loại phẩm nhuộm nào, mà là kết quả của hiện tượng màu sắc cấu trúc. Bên trong các sợi tơ, các nhà khoa học đã phát hiện ra những khối cầu protein có kích thước nano, được đặt tên là photonin (фотонин).

Những hạt photonin này tự sắp xếp thành các lớp có trật tự, tạo ra màu sắc thông qua sự tương tác phức tạp với ánh sáng. Chính vì vậy, sắc vàng kim trở thành một phần không thể tách rời của cấu trúc vật liệu, giúp nó có khả năng chống phai màu tuyệt đối trước các tác động của môi trường – một ưu điểm vượt trội hoàn toàn so với các loại sắc tố hóa học thông thường.

Ý nghĩa thực tiễn của khám phá này vượt xa việc tái hiện một loại vải lịch sử. Đây được xem là mô hình lý tưởng cho ngành sản xuất dệt may bền vững không cần nhuộm màu. Khi màu sắc được tạo ra từ cấu trúc nano tự nhiên, quy trình sản xuất sẽ trở nên thân thiện với môi trường hơn, đồng thời mang lại độ bền cao hơn cho ngành công nghiệp thời trang và vật liệu cao cấp trong tương lai.

Sự kiện này mang lại một ý nghĩa sâu sắc cho hành tinh của chúng ta, giống như một "âm hưởng vàng tĩnh lặng" từ đại dương. Đó là tiếng vang của một loại vật liệu học cách tỏa sáng mà không cần đến sự cưỡng ép hay hóa chất độc hại. Chúng ta đang chứng kiến cách biển cả "dệt nên ánh sáng" từ bên trong cấu trúc của chính nó, nơi màu sắc trở thành một phần ký ức vĩnh cửu thay vì chỉ là một lớp mặt nạ bên ngoài.

Đây cũng là một tín hiệu mạnh mẽ về đạo đức mới trong công nghệ: biến phế phẩm thành giá trị quý giá, giúp các loài sinh vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng có cơ hội phục hồi. Công nghệ giờ đây không còn phá vỡ quy luật tự nhiên mà đang học hỏi và mô phỏng sự thông thái của thiên nhiên để tạo ra những giá trị bền vững cho nhân loại.