Phát hiện nhánh tiến hóa mới của sự sống dưới vực thẳm Thái Bình Dương

Tại khu vực Clarion–Clipperton Zone thuộc trung tâm Thái Bình Dương, một vùng biển vốn còn ít được nghiên cứu, các nhà khoa học vừa mô tả thành công 24 loài amphipod (tôm chân dẹt) biển sâu hoàn toàn mới. Đồng thời, họ cũng công bố việc phát hiện ra một nhánh tiến hóa hoàn toàn mới trên cây phả hệ của sự sống.

Nghiên cứu này được đăng tải vào ngày 24 tháng 3 năm 2026 trên tạp chí khoa học ZooKeys. Công trình đã dẫn đến việc thiết lập siêu họ mới Mirabestioidea và họ mới Mirabestiidae, một sự kiện cực kỳ hiếm hoi trong lĩnh vực phân loại học hiện đại ngày nay.

Trên thực tế, đây không chỉ đơn thuần là việc tìm thấy những sinh vật mới, mà là sự xác nhận về một dòng dõi tiến hóa độc lập của sự sống dưới đáy biển sâu.

Dự án quan trọng này được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Anna Jażdżewska từ University of Lodz và Tiến sĩ Tammy Horton thuộc National Oceanography Centre.

Trong khuôn khổ một khóa học chuyên sâu về phân loại học diễn ra vào năm 2024, nhóm 16 nhà nghiên cứu đã cùng nhau làm việc chỉ trong một tuần để mô tả:

• 24 loài mới
• 2 chi mới
• 1 họ mới
• 1 siêu họ mới

Kết quả này gần như là điều không thể nếu thực hiện bởi các cá nhân riêng lẻ. Đây là một minh chứng rõ nét cho thấy cách mà khoa học tập thể có thể đẩy nhanh quá trình khám phá các hệ sinh thái ẩn giấu trên hành tinh.

Vùng Clarion–Clipperton trải dài giữa Hawaii và Mexico với diện tích khoảng 6 triệu km vuông, hiện vẫn là một trong những khu vực ít được con người hiểu rõ nhất trên Trái Đất.

Theo các ước tính từ giới chuyên gia khoa học:

Hơn 90% các loài sinh vật trong khu vực này cho đến nay vẫn chưa được mô tả chính thức.

Trong số những loài amphipod vừa được phát hiện, các nhà khoa học đã nhận diện được:

• Các loài ăn xác thối đóng vai trò quan trọng trong chuỗi thức ăn
• Các loài săn mồi thích nghi với môi trường khắc nghiệt
• Đại diện của các chi mới lần đầu được đặt tên là Mirabestia và Pseudolepechinella

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng ghi nhận những kỷ lục mới về độ sâu cư trú của một số dòng dõi sinh vật đã được biết đến trước đây.

Cuộc nghiên cứu này được thực hiện với sự tham gia của International Seabed Authority, tổ chức chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động tại vùng biển quốc tế.

Lý do của sự quan tâm này mang tính chiến lược sâu sắc đối với nền kinh tế toàn cầu.

Khu vực Clarion–Clipperton được xác định là nơi sở hữu những mỏ khoáng sản cực kỳ phong phú, bao gồm:

• Niken
• Coban
• Đồng
• Mangan

Những kim loại này được coi là thành phần cốt lõi cho quá trình chuyển đổi năng lượng và sản xuất các loại pin công nghệ cao trong tương lai.

Tuy nhiên, trước khi tiến hành các hoạt động khai thác công nghiệp, nhân loại đang nỗ lực tìm hiểu xem:

Chính xác thì những hình thái sự sống nào có thể bị ảnh hưởng bởi sự can thiệp thô bạo này.

Các thử nghiệm khai thác thực nghiệm trong khu vực đã mang lại những kết quả đáng báo động về mặt sinh thái:

• Số lượng quần thể động vật đáy giảm 37%
• Đa dạng loài giảm 32%

Những tác động tiêu cực này được ghi nhận rõ rệt ngay cả trong phạm vi dấu vết của các thiết bị khai thác dưới đáy biển.

Các con số này đã biến ngành phân loại học từ một bộ môn học thuật thuần túy trở thành một công cụ quan trọng để đưa ra các quyết định về môi trường trên quy mô toàn cầu.

Việc phát hiện ra siêu họ Mirabestioidea cho thấy một tín hiệu rõ ràng từ vực thẳm đại dương:

Đại dương vẫn là một ẩn số lớn, không chỉ về mặt địa lý mà còn về mặt lịch sử tiến hóa của muôn loài.

Ngay cả trong thế kỷ 21, nhân loại vẫn đang lần đầu tiên tiếp xúc với những dòng dõi sinh tồn đã phát triển âm thầm suốt hàng triệu năm qua bên ngoài tầm hiểu biết của chúng ta.

Và có lẽ chính vì vậy, mỗi khám phá như thế này lại vang lên như một lời nhắc nhở chân thực:

Chúng ta cần phải lắng nghe tiếng nói của đại dương trước khi bắt đầu thực hiện những thay đổi không thể đảo ngược đối với nó.

Khám phá này đã đóng góp thêm điều gì vào sự hiểu biết về tiếng nói của hành tinh chúng ta?

Nó cho thấy rằng ngay cả ở những nơi chúng ta đang tìm kiếm tài nguyên cho tương lai, vẫn luôn có một lịch sử sự sống vô danh đang chờ đợi, được viết nên bởi độ sâu từ rất lâu trước khi các công nghệ hiện đại xuất hiện.