Goud zonder kleurstof: de legendarische zeezijde keert terug uit de diepte

Een onderzoeksteam van POSTECH (Pohang University of Science and Technology, Zuid-Korea) is erin geslaagd om de legendarische zeezijde te reproduceren. Deze unieke stof stond al sinds de tijd van het Romeinse Rijk bekend om zijn ongekende lichtheid, extreme stevigheid en een natuurlijke gouden glans die nooit vervaagt. Historisch gezien werd dit kostbare materiaal gewonnen uit de byssusdraden van de Pinna nobilis, een grote mossel uit de Middellandse Zee. Omdat deze soort tegenwoordig onder strikte bescherming staat, was de traditionele productie van deze koninklijke zijde nagenoeg tot stilstand gekomen.

Onder leiding van professoren Dong Soo Hwang en Jimin Choi heeft het team nu een duurzaam alternatief gepresenteerd door gebruik te maken van de byssusdraden van de Atrina pectinata, een weekdier dat op grote schaal wordt gekweekt in Korea. Voorheen werden deze draden vaak beschouwd als een waardeloos bijproduct van de voedingsmiddelenindustrie. De wetenschappers ontwikkelden echter een specifieke verwerkingsmethode en toonden aan dat deze vezels fysisch-chemisch vrijwel identiek zijn aan de historische zeezijde. Hun baanbrekende werk werd gepubliceerd in het tijdschrift Advanced Materials in 2025 en zorgde in 2026 voor een aanzienlijke internationale weerklank.

De belangrijkste wetenschappelijke doorbraak betreft het ontrafelen van het geheim achter het eeuwige goud van de zeezijde. Uit het onderzoek bleek dat de kenmerkende tint niet het resultaat is van pigmenten of kleurstoffen, maar van een fenomeen genaamd structurele kleuring. In de vezels werden microscopisch kleine eiwitbolletjes ontdekt, die de onderzoekers photonin (fotonine) hebben genoemd. Deze bolletjes vormen geordende lagen die het licht op een specifieke manier manipuleren, waardoor de gouden kleur ontstaat. Hierdoor is het goud een integraal onderdeel van de materiaalstructuur en blijft het bestand tegen vervaging, in tegenstelling tot traditionele pigmenten.

De praktische betekenis van deze ontdekking reikt veel verder dan alleen een historische reconstructie. Het dient als een fundamenteel model voor de productie van duurzaam textiel zonder verfprocessen, waarbij kleur ontstaat uit de natuurlijke nanostructuur van het materiaal. Deze benadering is aanzienlijk milieuvriendelijker en biedt een potentieel stabielere toekomst voor zowel de materialenindustrie als de modewereld, waar duurzaamheid steeds belangrijker wordt.

Wat voegt deze wetenschappelijke mijlpaal toe aan het verhaal van onze planeet? Het brengt een subtiele, gouden boventoon vanuit de oceaan naar de voorgrond. Het is het geluid van materie die leert te schitteren zonder chemische belasting en zonder de noodzaak voor kunstmatige kleurstoffen. We zien hier een toekomst waarin glans voortkomt uit puurheid en innovatie.

We zijn getuige van de manier waarop de zee in staat is om licht te weven: niet simpelweg als een laagje bovenop de stof, maar diep verankerd binnen de eigen structuur. Op deze manier wordt de kleur een vorm van intrinsieke herinnering in plaats van een oppervlakkig masker. Het toont aan dat de meest complexe esthetiek vaak al besloten ligt in de kleinste natuurlijke bouwstenen.

Ten slotte is dit een krachtig signaal van een nieuwe ethiek binnen de technologische vooruitgang. Een restproduct dat voorheen werd weggegooid, transformeert nu in een waardevolle grondstof, terwijl een bedreigde diersoort de nodige rust krijgt. De technologie kiest er hier voor om de wijsheid van de natuur te bestuderen en te kopiëren, in plaats van deze te verstoren of uit te putten.