“Vũ điệu cá”: Ranh giới âm thanh bảo vệ hệ sinh thái đại dương

Một hệ thống xua đuổi bằng âm thanh tiên tiến, được các nhà nghiên cứu đặt biệt danh là “vũ điệu cá” (fish disco), đã chứng minh được hiệu quả vượt trội trong việc bảo vệ các loài sinh vật biển di cư tại khu vực cửa lấy nước của Nhà máy điện hạt nhân Hinkley Point C. Công nghệ này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc kết hợp giữa sản xuất năng lượng và bảo tồn thiên nhiên.

Theo báo cáo nghiên cứu mới nhất từ các nhà khoa học thuộc Đại học Swansea (Swansea University), được công bố chính thức vào ngày 10 tháng 2 năm 2026, hệ thống này sử dụng mạng lưới gồm hơn 300 loa dưới nước. Những thiết bị này phát ra các xung âm thanh được thiết kế đặc biệt, giúp ngăn chặn các loài cá tiếp cận vùng nguy hiểm với tỷ lệ thành công đạt mức hơn 90%.

Cơ chế vận hành của hệ thống dựa trên việc thiết lập một “hàng rào âm thanh” vô hình. Đối với loài cá, những tín hiệu này tạo ra một môi trường không thuận lợi khiến chúng tránh xa, nhưng điều quan trọng nhất là âm thanh này hoàn toàn không gây ra bất kỳ tổn hại vật lý nào cho các sinh vật biển trong khu vực.

Hiệu quả thực tế đã được kiểm chứng qua các đợt thử nghiệm nghiêm ngặt trên biển. Kết quả cho thấy chỉ có duy nhất một cá thể cá được gắn thẻ theo dõi tiến gần cửa lấy nước trong phạm vi dưới 30 mét khi hệ thống âm thanh đang hoạt động. Trong khi đó, ở các bài kiểm tra đối chứng khi không có tác động âm thanh, có tới 14 cá thể đã xâm nhập vào khu vực rủi ro này.

Các nhà khoa học ghi nhận hiệu quả bảo vệ đặc biệt cao đối với những loài di cư mục tiêu, tiêu biểu là loài cá bẹ (twaite shad). Dự án này nằm trong khuôn khổ các khoản đầu tư sinh thái quy mô lớn của tập đoàn EDF Energy, với mục tiêu giảm thiểu tối đa những tác động tiêu cực từ hạ tầng năng lượng đối với các hệ sinh thái biển nhạy cảm.

Thành công vang dội của công nghệ này đã dẫn đến một bước ngoặt về mặt pháp lý. Các cơ quan quản lý hiện đang xem xét khả năng hủy bỏ yêu cầu bồi thường sinh thái đã được phê duyệt trước đó, vốn yêu cầu việc tạo ra khoảng 900 mẫu Anh (acre) diện tích đầm lầy muối để bù đắp tác động môi trường.

Thay vì các biện pháp bồi thường truyền thống, một phương pháp tiếp cận tích hợp đa tầng đang được triển khai hiệu quả. Giải pháp này bao gồm sự kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống xua đuổi bằng âm thanh, các đầu thu nước được thiết kế với tốc độ hút chậm và quy trình quản lý dòng nước thông minh để tối ưu hóa sự an toàn cho sinh vật.

Dựa trên các đánh giá chuyên môn, việc áp dụng đồng bộ các công nghệ này sẽ giúp giải cứu và bảo vệ tới 44 tấn cá mỗi năm. Đây là một con số ấn tượng, minh chứng cho khả năng bảo tồn nguồn lợi thủy sản ngay tại các công trình công nghiệp quy mô lớn.

Toàn bộ kết quả của công trình nghiên cứu đã được đệ trình lên các cơ quan quản lý chuyên trách. Dự án tại Hinkley Point C được kỳ vọng sẽ thiết lập một tiêu chuẩn mới về trách nhiệm môi trường, trở thành hình mẫu cho các nhà máy điện ven biển trên toàn thế giới trong việc bảo vệ đa dạng sinh học.

Sự kiện này không chỉ là một thành tựu kỹ thuật mà còn mang lại một ý nghĩa mới cho âm thanh trên hành tinh của chúng ta. Đây là một trường hợp điển hình khi âm thanh không còn bị coi là tiếng ồn ô nhiễm, mà trở thành một ngôn ngữ đối thoại tinh tế giữa công nghệ hiện đại và hệ thống sự sống tự nhiên.

Khi các công trình hạ tầng không còn đóng vai trò chế ngự thiên nhiên mà bắt đầu tìm cách cộng hưởng và hòa nhịp cùng môi trường, chúng ta đang mở ra một tương lai bền vững. Đó là một viễn cảnh mà ở đó, sự phát triển của con người và sự an nguy của thiên nhiên đều được đảm bảo song hành.