Phát hiện các loài thực vật mới thuộc chi Myrcia tại Tocantins, mở rộng hiểu biết về hệ thực vật vùng Cerrado

Tạp chí khoa học Heringeriana, một ấn phẩm uy tín do Vườn Bách thảo Brasilia (JBB) quản lý, đã công bố một thông tin mang tính đột phá trong số phát hành tháng 3 năm 2026. Theo đó, hai thành viên mới thuộc họ Myrtaceae (họ Sim) đã chính thức được ghi danh vào danh mục hệ thực vật quốc gia của Brazil. Những phát hiện này không chỉ đơn thuần là việc tìm ra loài mới mà còn làm nổi bật tầm quan trọng sống còn của đa dạng sinh học tại vùng Cerrado. Với diện tích bao phủ khoảng 2 triệu km vuông, Cerrado đứng vị trí thứ hai trong số các quần xã sinh vật lớn nhất Nam Mỹ, chỉ sau Amazon, và tự hào là vùng thảo nguyên nhiệt đới sở hữu mức độ đa dạng sinh học cao nhất trên toàn cầu.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong báo cáo khoa học lần này chính là việc mô tả chi tiết loài Myrcia fariae, một loài thực vật hoàn toàn mới đối với giới khoa học. Các mẫu vật của loài này được tìm thấy tại lưu vực sông Parana, nằm trong ranh giới hành chính của bang Tocantins, Brazil. Tính đến năm 2025, chi Myrcia đã ghi nhận tổng cộng khoảng 794 loài, với các khu vực tập trung đa dạng nhất nằm tại vùng sinh thái Cerrado và Rừng Đại Tây Dương. Việc tìm thấy Myrcia fariae là một minh chứng cho thấy tiềm năng sinh học to lớn của khu vực này, đồng thời cũng phản ánh thực trạng thiếu hụt dữ liệu nghiên cứu tại Cerrado, một rào cản lớn đối với việc xây dựng các chiến lược bảo tồn thiên nhiên hiệu quả và bền vững.

Ngoài việc công bố loài mới, tạp chí Heringeriana cũng xác nhận sự xuất hiện lần đầu tiên của loài Myrcia calderonii trên lãnh thổ Brazil. Trước đây, các nhà thực vật học chỉ ghi nhận loài này tại khu vực Trung Mỹ, nhưng thông qua các phương pháp phân tích hình thái học và di truyền phân tử hiện đại, sự hiện diện của chúng tại Nam Mỹ đã được khẳng định một cách chắc chắn. Hiện nay, chi Myrcia tại Brazil bao gồm 393 loài, trong đó có 304 loài là thực vật đặc hữu, khẳng định vị thế độc tôn của quốc gia này trong việc đóng góp vào sự phong phú của hệ thực vật thế giới. Sự mở rộng phạm vi phân bố của Myrcia calderonii cung cấp những dữ liệu quý giá cho việc nghiên cứu địa lý phát sinh chủng loại, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình di cư và tiến hóa của các loài thực vật trong khu vực.

Các nỗ lực nghiên cứu không ngừng nghỉ, chẳng hạn như chương trình Kiểm kê Rừng Quốc gia (IFN), đã chỉ ra rằng kho tàng thực vật thân gỗ tại Cerrado vẫn còn ẩn chứa nhiều bí ẩn chưa được giải mã. Chỉ trong giai đoạn ngắn từ năm 2015 đến 2020, các nhà khoa học đã phát hiện thêm 27 loài mới tại đây. Cerrado không chỉ giữ kỷ lục là vùng thảo nguyên ẩm ướt nhất hành tinh mà còn đóng vai trò là trung tâm điều tiết nguồn nước cho cả châu lục, khi là nơi khởi nguồn của ba hệ thống sông vĩ đại: Amazon, La Plata/Paraguay và San Francisco. Những công bố khoa học mới nhất này đóng vai trò là nền tảng dữ liệu thiết yếu, hỗ trợ việc thiết lập các khu bảo tồn nhằm ngăn chặn sự suy thoái của một vùng đất đang chịu áp lực nặng nề từ các hoạt động chuyển đổi mục đích sử dụng đất của con người.