Tốc độ phát hiện các loài sinh vật mới đạt kỷ lục: Hơn 16.000 loài được ghi nhận mỗi năm

Khoa học hiện đại đang bước vào một kỷ nguyên bùng nổ trong việc định danh và mô tả các loài sinh vật mới. Theo một nghiên cứu chuyên sâu được dẫn dắt bởi Giáo sư John J. Wiens từ Đại học Arizona, thế giới hiện đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ với hơn 16.000 loài mới được đăng ký chính thức mỗi năm. Đây là một con số ấn tượng, phản ánh nỗ lực không ngừng nghỉ của cộng đồng khoa học trong việc giải mã bức tranh đa dạng sinh học của hành tinh chúng ta.

Khi phân tích các hồ sơ phân loại học trong giai đoạn 5 năm từ 2015 đến 2020, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận một hiệu suất làm việc cực kỳ cao. Chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, 15% tổng số loài được biết đến hiện nay đã được lập hồ sơ chi tiết. Cụ thể, mức tăng trưởng hàng năm bao gồm hơn 10.000 loài động vật mới, trong đó phần lớn là động vật chân đốt và côn trùng, cùng với khoảng 2.500 loài thực vật và xấp xỉ 2.000 loài nấm mới. Để thấy rõ sự khác biệt, chúng ta có thể nhìn lại lịch sử: Carl Linnaeus, người đặt nền móng cho hệ thống phân loại hiện đại, chỉ mô tả được hơn 10.000 loài trong suốt ba thế kỷ. Điều này cho thấy sự phát triển mang tính đột phá và nỗ lực vượt bậc của ngành phân loại học trong những thập kỷ gần đây.

Đáng chú ý, tốc độ mô tả các dạng sống mới này đang vượt xa các chỉ số ước tính về sự tuyệt chủng, vốn được cho là rơi vào khoảng mười loài mỗi năm. Sự tương phản này diễn ra trong bối cảnh những dự báo u ám về môi trường, khi mà sự phá hủy môi trường sống, ô nhiễm và biến đổi khí hậu đang đẩy khoảng một triệu loài vào nguy cơ biến mất vĩnh viễn. Việc ghi nhận nhanh chóng các loài mới không chỉ là một thành tựu khoa học mà còn là một nỗ lực nhằm chạy đua với sự suy giảm đa dạng sinh học toàn cầu.

Động lực chính đằng sau bước tiến khoa học này chính là những thành tựu vượt bậc về công nghệ, đặc biệt là việc ứng dụng rộng rãi kỹ thuật giải trình tự phân tử. Các phương pháp hiện đại, từ kỹ thuật Sanger truyền thống cho đến công nghệ giải trình tự thế hệ mới (NGS), đã nâng cao đáng kể độ chính xác và tốc độ nhận dạng các loài ẩn nấp — những loài vốn không thể phân biệt được chỉ bằng mắt thường hay các phương pháp quan sát truyền thống. Tuy nhiên, các chuyên gia từ Đại học Arizona cũng cảnh báo rằng, chừng nào một loài vẫn chưa được mô tả về mặt chức năng, chúng sẽ tiếp tục nằm ngoài tầm quan sát của các chương trình bảo tồn thiên nhiên.

Những nỗ lực mang tính quy mô như dự án Barcode of Life (Mã vạch sự sống), với mục tiêu nhận dạng tất cả các loài trên Trái đất, đóng vai trò then chốt trong việc tìm hiểu các mối quan hệ tiến hóa và sự biến đổi di truyền. Việc bảo tồn đa dạng sinh học vẫn là nhiệm vụ sống còn để duy trì các dịch vụ hệ sinh thái, những yếu tố trực tiếp đảm bảo an ninh lương thực và sức khỏe con người. Do đó, việc đẩy nhanh tốc độ mô tả loài không chỉ đơn thuần là công tác phân loại, mà còn là một cuộc chạy đua với thời gian trước những áp lực ngày càng tăng từ các hoạt động của con người lên môi trường tự nhiên.