Nền Tảng Thần Kinh Học Của Việc Thực Hành Lòng Biết Ơn 60 Giây Giúp Tăng Cường Khả Năng Chống Chịu Căng Thẳng

Chỉ cần một phút tập trung bày tỏ lòng biết ơn là đủ để củng cố ngay lập tức khả năng phục hồi thần kinh của cơ thể trước đỉnh điểm căng thẳng thường thấy vào dịp lễ hội cuối năm. Phát hiện này mang đến một công cụ đơn giản, dựa trên cơ sở khoa học, nhằm kiểm soát áp lực tâm lý cấp tính. Nó dịch chuyển trọng tâm từ việc ghi nhật ký kéo dài sang các biện pháp can thiệp tức thời, mang lại hiệu quả cao.

Luận điểm cốt lõi của khoa học thần kinh hiện đại là các bài tập lòng biết ơn ngắn hạn có thể chủ động chống lại phản ứng căng thẳng bằng cách tác động lên những vùng não bộ chuyên biệt. Tiến sĩ Elena Weber, một nhà thần kinh tâm lý học với các nghiên cứu chuyên sâu về hiện tượng biết ơn, giải thích rằng các hormone gây căng thẳng như cortisol có xu hướng ức chế hoạt động của vỏ não trước trán – khu vực chịu trách nhiệm lập kế hoạch. Điều này đẩy bộ não vào trạng thái “Chiến đấu hay Bỏ chạy” thường trực. Phương pháp biết ơn hiện đại được thiết kế như một sự can thiệp thần kinh chính xác nhằm đảo ngược tác động này, kích hoạt các mạch giúp làm dịu hệ thống. Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với các dữ liệu cho thấy căng thẳng mãn tính là “kẻ hủy diệt bộ não và năng suất” về lâu dài.

Những khuyến nghị này được củng cố bởi một nghiên cứu được công bố vào tháng 7 năm 2024 bởi các nhà khoa học dưới sự dẫn dắt của Ying Chen tại Trường Y tế Công cộng T.H. Chan thuộc Đại học Harvard ở Hoa Kỳ. Nghiên cứu của Harvard đã chứng minh rằng những cá nhân có mức độ biết ơn cao có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 9% trong vòng bốn năm so với nhóm có mức độ biết ơn thấp nhất. Phát hiện này khẳng định lòng biết ơn là một yếu tố tâm lý có thể điều chỉnh được, có thể được tận dụng có chủ đích để duy trì sức khỏe, đặc biệt là ở các nhóm tuổi cao hơn.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng lòng biết ơn có thể được rèn luyện, ví như việc tập luyện mô cơ bắp, theo lời đại diện từ Hiệp hội Tâm lý học Chuyên nghiệp Đức (BDP). BDP, một tổ chức tâm lý học được đăng ký chính thức tại Đức, quy tụ khoảng 6000 thành viên. Khái niệm chiếm ưu thế trong các nghiên cứu về khả năng phục hồi vào năm 2025 là “Glimmers” (Những tia sáng le lói) – những khoảnh khắc an toàn nhỏ bé giúp làm dịu hệ thần kinh và kích hoạt phân nhánh phó giao cảm, trái ngược với “Triggers” (Các tác nhân kích hoạt) gây ra lo lắng. Để kiểm soát căng thẳng cấp tính, các chuyên gia khuyến nghị các quy trình cụ thể, bao gồm “Quét 60 giây” và “Kỹ thuật Chưa làm được” (Yet Technique).

Kết luận quan trọng nhất dựa trên nguyên tắc tính dẻo dai thần kinh: các bài tập lòng biết ơn ngắn có khả năng thay đổi vật lý chất xám trong thùy thái dương, khu vực xử lý cảm xúc. Tiến sĩ Weber khẳng định: “Khi bạn thực hành lòng biết ơn hôm nay, bạn không chỉ giảm căng thẳng; bạn đang tạo ra các đường dẫn thần kinh mới”. Quá trình này hình thành nên “Khả năng Phục hồi Thần kinh” – khả năng của não bộ nhanh chóng trở lại trạng thái nghỉ ngơi sau khi chịu tác động gây căng thẳng, trong đó lòng biết ơn đóng vai trò như một nút thiết lập lại chức năng. Việc tập trung vào khả năng phục hồi này cũng đã ảnh hưởng đến môi trường doanh nghiệp, nơi các công ty đã áp dụng “khu vực không họp hành” trong mùa lễ để giảm thiểu tổn thất liên quan đến tình trạng kiệt sức.

Trong bối cảnh tính dẻo dai thần kinh, các thực hành chánh niệm như thiền định có thể cải thiện sự tập trung và giảm căng thẳng, từ đó tác động tích cực đến khả năng thích ứng của não bộ. Nhà thần kinh học Lawrence Katz, người tiên phong trong lĩnh vực huấn luyện tâm trí, đã phát triển Neurobics nhằm mục đích hình thành các đường dẫn thần kinh mới cho sự linh hoạt trong tư duy. Lời khuyên đơn giản cho ngày hôm nay vẫn không thay đổi: hãy hạ thấp kỳ vọng và gia tăng sự trân trọng, tận dụng những biện pháp can thiệp tinh thần tức thời này.