EU và Australia chính thức ký kết Hiệp định Thương mại Tự do và Đối tác An ninh Chiến lược

Vào ngày 24 tháng 3 năm 2026 tại thủ đô Canberra, Liên minh Châu Âu (EU) và Australia đã chính thức khép lại chu kỳ đàm phán kéo dài nhiều năm bằng việc thống nhất nội dung Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) toàn diện. Sự kiện trọng đại này đánh dấu sự kết thúc của một hành trình đàm phán bền bỉ suốt 8 năm, bắt đầu từ năm 2018. Văn bản thỏa thuận đã được hoàn tất với sự chứng kiến và tham gia trực tiếp của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cùng Thủ tướng Australia Anthony Albanese, mở ra một chương mới trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai khu vực.

Tác động kinh tế từ thương vụ này được đánh giá là vô cùng sâu rộng và mang tính chiến lược cho cả hai bên trong dài hạn. Hiệp định quy định việc xóa bỏ hoàn toàn thuế quan đối với hơn 99% các mặt hàng xuất khẩu từ EU sang Australia, một bước đi mà theo dự báo từ Brussels, sẽ giúp các tập đoàn và doanh nghiệp châu Âu tiết kiệm được một khoản chi phí khổng lồ, vượt quá 1 tỷ Euro tiền thuế xuất khẩu mỗi năm. Các chuyên gia kinh tế dự báo rằng tổng kim ngạch thương mại song phương về cả hàng hóa và dịch vụ sẽ chứng kiến mức tăng trưởng ấn tượng khoảng 30% trong vòng mười năm tới. Trong kịch bản lạc quan nhất, xuất khẩu từ EU sang thị trường Australia có thể tăng thêm tới một phần ba giá trị hiện tại. Cụ thể hơn, các ngành hàng chủ lực của châu Âu sẽ hưởng lợi lớn: xuất khẩu các sản phẩm từ sữa dự kiến tăng trưởng gần 50%, trong khi ngành công nghiệp ô tô có thể ghi nhận mức tăng 52%. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp châu Âu cũng sẽ lần đầu tiên có được quyền tiếp cận sâu rộng và bình đẳng hơn vào thị trường mua sắm công đầy tiềm năng của Australia.

Đối với các nhà xuất khẩu Australia, hiệp định mang lại những ưu đãi thuế quan đáng kể khi EU đồng ý dỡ bỏ rào cản đối với các mặt hàng như rượu vang, các loại hạt, trái cây, rau củ, mật ong, dầu ô liu, hầu hết các sản phẩm sữa, lúa mì, lúa mạch và hải sản. Ước tính, riêng ngành công nghiệp rượu vang của Australia sẽ thu về lợi ích trực tiếp khoảng 37 triệu đô la Australia mỗi năm nhờ việc cắt giảm thuế. Tuy nhiên, lĩnh vực nông nghiệp vẫn là một khu vực của sự thỏa hiệp đầy khó khăn: các mặt hàng nhạy cảm như thịt bò, thịt cừu, đường, gạo, gluten lúa mì, sữa bột tách béo và bơ tự nhiên sẽ phải áp dụng các hạn ngạch thuế quan mới hoặc được mở rộng thay vì tự do hóa hoàn toàn. Cụ thể, hạn ngạch đối với thịt bò được ấn định ở mức 30,6 nghìn tấn và thịt cừu là 25 nghìn tấn. Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia, ông Don Farrell, nhấn mạnh rằng việc dỡ bỏ thuế quan của EU mở ra cơ hội vàng để đa dạng hóa thương mại với 27 quốc gia thành viên và tiếp cận thị trường khổng lồ với 450 triệu người tiêu dùng.

Song song với hiệp ước thương mại, vào ngày 18 tháng 3 năm 2026, Quan hệ Đối tác về An ninh và Quốc phòng (SDP) cũng đã được ký kết thông qua hình thức trực tuyến. Buổi lễ ký kết có sự hiện diện của những nhân vật chủ chốt bao gồm Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Donald Marles và Bộ trưởng Ngoại giao Penny Wong. Sự ra đời của đối tác này khẳng định tầm nhìn chiến lược chung trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động địa chính trị khó lường và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Một trong những trọng tâm của sự hợp tác này là đảm bảo chuỗi cung ứng an toàn cho các loại khoáng sản thiết yếu, nơi Australia đóng vai trò là nhà sản xuất lớn và EU là thị trường tiêu thụ chính các loại nguyên liệu như nhôm, lithium và mangan phục vụ cho quá trình chuyển đổi xanh.

Trong khuôn khổ hợp tác tương lai, hai bên đã nhất trí bắt đầu các cuộc đàm phán chính thức về việc Australia gia nhập "Horizon Europe" – chương trình tài trợ nghiên cứu và đổi mới lớn nhất thế giới – vào năm 2027. Mặc dù nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà lãnh đạo cấp cao, thỏa thuận này vẫn gây ra những phản ứng trái chiều tại nội bộ Australia. Đặc biệt, các hiệp hội xuất khẩu thịt đã bày tỏ sự không hài lòng và thất vọng, khi cho rằng các hạn ngạch thuế quan được thiết lập là chưa đủ sức cạnh tranh và không tương xứng với những lợi ích tiềm năng mà họ kỳ vọng từ một hiệp định thương mại tự do toàn diện.