EU en Australië bekrachtigen historisch vrijhandelsakkoord en strategisch veiligheidspartnerschap

Op 24 maart 2026 markeerde een officiële ceremonie in Canberra het einde van een langdurig diplomatiek traject. De Europese Unie en Australië hebben daar de tekst van een allesomvattend vrijhandelsakkoord (FTA) definitief bekrachtigd. Deze mijlpaal vormt het sluitstuk van een onderhandelingsproces dat acht jaar geleden, in 2018, werd geïnitieerd. Het document werd gefinaliseerd in aanwezigheid van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, en de Australische premier Anthony Albanese.

De economische impact van deze overeenkomst wordt door beide partijen als zeer aanzienlijk beschouwd. Het verdrag regelt de afschaffing van invoertarieven op meer dan 99% van de goederen die vanuit de EU naar Australië worden geëxporteerd. Volgens berekeningen uit Brussel zal dit Europese ondernemingen een jaarlijkse besparing van ruim 1 miljard euro aan exportheffingen opleveren. De verwachting is dat de bilaterale handel in goederen en diensten de komende tien jaar met circa 30% zal groeien, waarbij de totale EU-export naar Australië met een derde kan toenemen.

Binnen specifieke sectoren worden opvallende groeicijfers voorzien. Zo wordt er een stijging van de Europese zuivelexport van bijna 50% verwacht, terwijl de uitvoer van motorvoertuigen met naar schatting 52% zal toenemen. Daarnaast krijgt het Europese bedrijfsleven aanzienlijk betere toegang tot de Australische markt voor overheidsopdrachten, wat nieuwe perspectieven biedt voor diverse commerciële sectoren binnen de lidstaten.

Voor de Australische zijde betekent het akkoord de afschaffing van EU-tarieven op een breed scala aan producten, waaronder wijn, noten, fruit, groenten, honing en olijfolie. Ook de export van de meeste zuivelproducten, tarwe, gerst en visproducten zal profiteren van de nieuwe regels. Alleen al voor de wijnproducenten wordt een jaarlijks voordeel van ongeveer 37 miljoen Australische dollar geraamd. De agrarische sector bleek echter een complex onderhandelingspunt; voor producten zoals rundvlees, lamsvlees, suiker, rijst en tarwegluten zijn specifieke tariefquota vastgesteld. Zo is de quota voor rundvlees bepaald op 30.600 ton en voor lamsvlees op 25.000 ton.

De Australische minister van Handel en Toerisme, Don Farrell, benadrukte dat het wegvallen van de Europese barrières een unieke kans biedt om de handel te diversifiëren richting de 27 EU-lidstaten en hun 450 miljoen consumenten. Parallel aan het handelsverdrag werd op 18 maart 2026 ook een Partnerschap voor Veiligheid en Defensie (SDP) virtueel ondertekend. Hierbij waren de hoge vertegenwoordiger van de EU, Kaja Kallas, de Australische minister van Defensie Richard Donald Marles en minister van Buitenlandse Zaken Penny Wong betrokken. Dit onderstreept de strategische samenwerking in een tijd van wereldwijde geopolitieke verschuivingen en de strijd om kritieke grondstoffen zoals aluminium, lithium en mangaan.

In het kader van toekomstige samenwerking zijn beide partijen overeengekomen om in 2027 de officiële gesprekken te starten over de deelname van Australië aan 'Horizon Europe', het grootste financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie ter wereld. Ondanks de positieve ontvangst door de politieke leiders, is er in Australië ook kritiek hoorbaar. Met name de vleesexporteurs toonden zich ontevreden en bestempelden de overeengekomen quota als ontoereikend om de werkelijke potentie van de Europese markt te ontsluiten.