AB ve Avustralya Arasında Tarihi Serbest Ticaret ve Güvenlik Ortaklığı Anlaşması İmzalandı

24 Mart 2026 tarihinde Canberra'da gerçekleşen resmi törenle, Avrupa Birliği ve Avustralya, uzun yıllardır süregelen müzakereleri neticelendirerek kapsamlı bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) üzerinde mutabakata vardı. 2018 yılında başlatılan ve sekiz yıllık yoğun bir diplomasi trafiğinin meyvesi olan bu belge, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avustralya Başbakanı Anthony Albanese'nin katılımıyla nihai halini aldı. Bu tarihi adım, iki bölge arasındaki ekonomik ve siyasi ilişkilerde yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.

Anlaşmanın ekonomik yansımalarının her iki taraf için de oldukça büyük olması öngörülüyor. Belirlenen şartlar doğrultusunda, AB'den Avustralya'ya ihraç edilen ürünlerin %99'undan fazlasında gümrük vergileri tamamen kaldırılacak. Brüksel tarafından yapılan projeksiyonlara göre, bu durum Avrupalı şirketlerin ihracat vergilerinden yıllık 1 milyar avrodan fazla tasarruf etmesini sağlayacak. Önümüzdeki on yıl içinde mal ve hizmet ticaretinin yaklaşık %30 oranında artması beklenirken, AB'nin Avustralya'ya olan ihracatının üçte bir oranında yükselmesi hedefleniyor. Özellikle süt ürünleri ihracatında %50, otomobil sevkiyatında ise %52'lik bir artış öngörülürken, Avrupalı işletmeler Avustralya'nın kamu ihale pazarına daha geniş erişim imkanı elde edecek.

Avustralyalı ihracatçılar cephesinde ise şarap, kuruyemiş, meyve, sebze, bal, zeytinyağı, çoğu süt ürünü, buğday, arpa ve deniz ürünleri üzerindeki AB gümrük vergileri sıfırlanıyor. Sadece şarap üreticilerinin yıllık yaklaşık 37 milyon Avustralya doları tutarında bir kazanç sağlaması bekleniyor. Ancak tarım sektörü, anlaşmanın en hassas dengelerinin kurulduğu alan oldu; sığır eti, kuzu eti, şeker, pirinç, buğday gluteni, yağsız süt tozu ve doğal tereyağı için yeni veya genişletilmiş tarife kotaları belirlendi. Bu kapsamda sığır eti kotası 30,6 bin ton, kuzu eti kotası ise 25 bin ton olarak açıklandı. Avustralya Ticaret ve Turizm Bakanı Don Farrell, vergilerin kaldırılmasının 27 AB ülkesi ve 450 milyon tüketiciye ulaşarak ticareti çeşitlendirme fırsatı sunduğunu vurguladı.

Ticaret paktına paralel olarak, 18 Mart 2026 tarihinde Güvenlik ve Savunma Ortaklığı (SDP) sanal ortamda imzalandı. İmza törenine AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avustralya Savunma Bakanı Richard Donald Marles ve Dışişleri Bakanı Penny Wong katıldı. Bu ortaklık, küresel jeopolitik belirsizliklerin arttığı bir dönemde, özellikle kritik mineraller üzerindeki rekabet bağlamında stratejik bir önem taşıyor. Avustralya'nın önemli bir üretici, AB'nin ise temel bir tüketici olduğu alüminyum, lityum ve manganez gibi ham maddeler, bu stratejik ittifakın merkezinde yer alıyor.

Geleceğe yönelik iş birliği vizyonu çerçevesinde taraflar, Avustralya'nın 2027 yılında dünyanın en büyük araştırma ve inovasyon finansman programı olan "Horizon Europe"a katılımı için resmi müzakerelere başlama kararı aldı. Liderlerin olumlu mesajlarına rağmen, anlaşma Avustralya içinde farklı tepkilere de yol açtı. Özellikle et ihracatçıları, belirlenen kotaların potansiyel faydaları karşılamak için yetersiz olduğunu savunarak memnuniyetsizliklerini dile getirdi. Bu durum, devasa ticaret anlaşmalarının yerel sektörler üzerindeki karmaşık etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.