Trump'ın Grönland Hamlesi: Davos'ta Arktik Güvenliği ve Diplomatik Dönüşüm

Jeopolitik gerilimlerin küresel manşetleri domine ettiği bir dönemde, 21 Ocak 2026 tarihinde Davos'ta gerçekleşen diplomatik temaslar, uluslararası ilişkilerde stratejik bir dönüm noktası oldu. Kendi özgü "pazarlık sanatı" tarzıyla tanınan ABD Başkanı Donald Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği son derece verimli görüşmenin ardından, Grönland ve tüm Arktik bölgesini kapsayan bir "gelecek anlaşması çerçevesi" üzerinde mutabık kalındığını duyurdu. Truth Social platformu üzerinden yapılan bu açıklama, Avrupa ithalatına yönelik ciddi gümrük vergisi tehditlerini ortadan kaldırmakla kalmadı, aynı zamanda transatlantik ittifakının temellerini güçlendirecek yeni bir kapı araladı.

Olayların Kronolojisi: Gerilimden Stratejik Uzlaşıya Giden Yol

Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan ve sadece 57 bin kişilik bir nüfusa sahip olmasına rağmen devasa stratejik önemiyle dikkat çeken Grönland krizi, 2026 yılının Ocak ayı başlarında tırmanışa geçti. 2024 seçimlerini kazanarak Beyaz Saray'a geri dönen Donald Trump, ilk kez 2019 yılında gündeme getirdiği adayı satın alma fikrini yeniden canlandırdı. Grönland, yaklaşık 5 trilyon dolar değerindeki nadir toprak metalleri, zengin uranyum yatakları ve buzların erimesiyle açılan yeni deniz rotaları nedeniyle küresel güçlerin odağında yer alıyor.

Süreç, 9 Ocak'ta Trump'ın "İsteseler de istemeseler de Grönland ile ilgili bir şeyler yapacağız" çıkışıyla sertleşti. 17 Ocak tarihinde ise baskı unsuru olarak; Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya'yı kapsayan sekiz Avrupa ülkesinden yapılacak ithalata 1 Şubat'tan itibaren %10 gümrük vergisi uygulanacağı, anlaşma sağlanmazsa bu oranın Haziran ayına kadar %25'e çıkarılacağı tehdidi savuruldu. Bu durum, Grönland'ın başkenti Nuuk'ta halkın üçte birinin katıldığı "Grönland satılık değildir" protestolarına yol açarken, Avrupalı liderler Danimarka ile tam dayanışma içinde olduklarını belirten ortak bir bildiri yayımladı.

Ancak 21 Ocak'ta Davos'ta Rutte ile yapılan zirve, krizin seyrini tamamen değiştirdi. Trump, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Arktik bölgesi için kapsamlı bir iş birliği zemini oluşturulduğunu ve planlanan vergilerin iptal edildiğini duyurdu. Müzakere sürecinin bundan sonraki aşamaları Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilci Steve Witkoff tarafından yönetilecek. Rutte ise Reuters'a verdiği mülakatta, NATO müttefiklerinin Arktik güvenliğini tahkim etmesi gerektiğini vurgulayarak, ilk somut sonuçların 2026'nın başlarında alınmasını beklediğini ifade etti.

Anlaşma Çerçevesinin İçeriği: Güvenlik, Madenler ve Altın Kubbe

Resmi detaylar henüz gizliliğini korusa da, NATO ve Washington kaynakları anlaşmanın temelinde Rusya ve Çin'in bölgedeki artan etkisine karşı askeri varlığın güçlendirilmesinin yattığını belirtiyor. Rusya'nın Arktik filosunu modernize etmesi ve Çin'in yeşil enerji teknolojileri için kritik olan nadir toprak metalleri üzerindeki hakimiyet çabaları, Batı ittifakını savunma stratejilerini güncellemeye iten temel unsurlar olarak öne çıkıyor.

Anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri, Trump'ın İsrail'in savunma sisteminden esinlenerek önerdiği ve uzay bileşenini de içeren "Altın Kubbe" füze savunma sistemidir. Görüşmeler, 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma anlaşması temelinde, Grönland'daki Thule (Pituffik) gibi mevcut askeri üslerin kapasitesinin genişletilmesini öngörüyor. Atlantic Council uzmanları, bu yeni yapının Kıbrıs'taki İngiliz egemen üslerine veya Andorra'daki ortak yönetim modellerine benzer yaratıcı diplomatik çözümler içerebileceğini değerlendiriyor.

Ekonomik boyutta ise Grönland'ın yeraltı kaynakları merkezi bir rol oynuyor. Trump, "ABD ve Avrupalı müttefikler için maden hakları" konusuna özellikle vurgu yaptı. Rutte, maden işletmeciliğinin teknik detaylarının henüz masada olmadığını ancak ABD, Danimarka ve Grönland arasındaki üçlü görüşmelerin devam edeceğini belirtti. Bu hamle, küresel pazarın %80'ini elinde bulunduran Çin'e olan bağımlılığı azaltarak tedarik zincirini çeşitlendirmeyi amaçlıyor.

Taslak anlaşmanın öne çıkan temel sütunları şu şekilde sıralanmaktadır:

• Arktik Güvenliği: Rusya ve Çin'e karşı NATO varlığının artırılması ve stratejik deniz yollarının korunması.
• Altın Kubbe Projesi: Grönland merkezli, ileri teknolojiye sahip bir füze savunma sisteminin inşası.
• Maden Hakları: Nadir toprak metalleri ve uranyum rezervlerine erişim yoluyla ekonomik büyüme sağlanması.
• Egemenlik Dengesi: Danimarka ve Grönland'ın özerkliğine saygı duyan, ortak çıkarlara dayalı yeni yönetim modelleri.
• Ekonomik İstikrar: 1,2 trilyon dolarlık ABD-AB ticaret hacmini tehdit eden vergilerin tamamen kaldırılması.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Arktik güvenliğinin müttefikler arasında tartışılmasını doğal karşıladıklarını ancak egemenlik konusunun pazarlık dışı olduğunu bir kez daha hatırlattı. Grönlandlı lider Aaja Chemnitz ise ekonomik baskı yerine diyalog yolunun seçilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirirken, yerel halkın çıkarlarının korunması gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, Trump'ın sert üslubunu bir "pazarlık kaldıracı" olarak kullandığını, Avrupa'nın ise bu sayede kısa vadeli bir nefes aldığını ifade ediyor.

Sonuç olarak, bu süreç diplomasinin çatışma riskini nasıl büyük bir fırsata dönüştürebileceğini kanıtladı. Gümrük vergilerinin iptali olası bir küresel ekonomik sarsıntıyı önlerken, oluşturulan yeni çerçeve Arktik'te devrim niteliğinde projelerin önünü açtı. NATO'nun bölgedeki tahkimatı, otoriter rejimlerin yayılmacı politikalarına karşı güçlü bir set çekerken, Grönland'ın kaynakları yeşil enerji ve teknoloji alanında inovasyonu tetikleyecektir. 2026 yılı, Arktik'in sadece bir gerilim bölgesi değil, aynı zamanda küresel refah ve güvenlik için bir ortaklık sembolü haline geldiği yıl olarak tarihe geçmeye aday görünüyor.