Danimarka ve Grönland’da ABD’nin Satın Alma Planlarına Karşı Dev Protesto Dalgası

17 Ocak 2026 Cumartesi günü, Danimarka Krallığı ve Grönland genelinde büyük bir toplumsal huzursuzluk dalgası yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın adanın kontrolünü ele geçirme niyetine dair yaptığı açıklamalar, halkın geniş çaplı bir tepkiyle sokağa dökülmesine neden oldu. Kopenhag, Aarhus, Aalborg ve Odense gibi Danimarka'nın kilit şehirlerinin yanı sıra Grönland'ın başkenti Nuuk'ta binlerce gösterici bir araya geldi. "Grönland'dan ellerini çek" sloganları atan protestocular, Washington'dan yükselen jeopolitik hırslara karşı net bir duruş sergilediler.

Bu kitlesel protestoların fitilini, Donald Trump'ın bölgeye olan ilgisini yeniden canlandırması ateşledi. Trump, bu hamlesini ulusal güvenlik gerekçeleri ve "Altın Kubbe" (Golden Dome) füze savunma projesinin hayata geçirilmesiyle temellendiriyor. Kongre Bütçe Ofisi'nin verilerine göre, bu girişimin uzay tabanlı bileşeni 524 milyar dolara kadar devasa bir yatırım gerektirebilir. Adanın satın alınması fikri ilk olarak 2019 yılında Trump tarafından dile getirilmiş olsa da, konunun tekrar gündeme gelmesi egemenlik hakları ve Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkı üzerine sert tartışmaları beraberinde getirdi.

Kopenhag'daki hareketliliğin odak noktası, Belediye Meydanı'nda düzenlenen büyük bir miting oldu. Etkinlik sırasında kalabalığa seslenen Belediye Başkanı Sisse Marie Welling, "Grönland bir ticari mal değildir" diyerek tepkisini sert bir dille ifade etti. Konuşmaların ardından göstericiler, adanın yerel ismi olan "Kalaallit Nunaat!" haykırışlarıyla Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği'ne doğru yürüyüşe geçti. "Kalaallit Nunaat'tan ellerini çek" girişimini temsil eden Poul Johansen, bu protestoyu sadece Grönland'ın geleceği için değil, aynı zamanda küresel istikrar için verilen daha geniş bir mücadele olarak tanımladı.

Bölgedeki jeopolitik gerilim, 14 Ocak'ta ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Dışişleri Bakanı Mark Rubio, Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen ve Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt arasında gerçekleşen üst düzey görüşmenin ardından daha da tırmandı. Taraflar arasındaki "temel görüş ayrılıkları" nedeniyle toplantıdan herhangi bir çözüm çıkmadı. Bu gelişmenin hemen ardından, 15 Ocak'ta Fransa, İsveç ve Norveç'ten askeri uzmanların yer aldığı "Arctic Endurance" araştırma grubu, Rusya tehdidine karşı askeri iş birliği seçeneklerini değerlendirmek üzere Grönland'a ulaştı. Danimarka ordusundan Tümgeneral Søren Andersen, Rusya'dan gelebilecek potansiyel tehdidin, varsayımsal bir Amerikan saldırganlığından çok daha yüksek bir önceliğe sahip olduğunu vurguladı.

Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen, Trump'ın hedeflerini kamuoyu önünde reddederek, ABD ile Danimarka arasında bir seçim yapmak zorunda kalmaları halinde adanın Kopenhag ile olan bağlarını koruyacağını kesin bir dille belirtti. Bu görüş, ABD'li Demokrat Senatör Chris Coons tarafından da desteklendi. Coons, Grönland'ın Danimarka'nın ayrılmaz bir parçası ve bir NATO müttefiki olduğunu yineleyerek bu tartışmanın artık kapatılması gerektiğini savundu. Buna rağmen Washington, Rusya ve Çin'i çevrelemek ve stratejik doğal kaynaklara erişim sağlamak amacıyla adanın kritik Arktik konumunun peşini bırakmıyor. Güncel anketler, Grönland halkının %85'inin ABD'ye katılmaya kesinlikle karşı olduğunu ortaya koyuyor.

Sert söylemlerin gölgesinde, 17 Ocak'ta Donald Trump, Grönland konusunda bir anlaşmaya varılmadığı takdirde Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya'dan gelen ürünlere 1 Şubat 2026'dan itibaren %10 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Bu vergi oranının 1 Haziran 2026 itibarıyla %25'e çıkarılması planlanıyor. Trump, bu ekonomik yaptırımların "tam ve nihai satın alma" gerçekleşene kadar yürürlükte kalacağını ifade etti. Bu sırada ABD Kongresi'ne "Grönland İlhak ve Eyalet Yasası" sunulmuş olsa da, tasarının Senato'dan geçme ihtimali uzmanlarca düşük görülüyor. Yaşanan bu süreç, bir üye devletin diğerinin toprak bütünlüğünü açıkça tehdit etmesiyle NATO ittifakının temellerini sarsmaya devam ediyor.