Cenevre'de Üçüncü Tur Barış Görüşmeleri: Toprak Sorunu ve ABD'li Arabulucuların Rolü

İsviçre'nin tarihi ve diplomatik merkezi Cenevre, 18 Şubat 2026 Çarşamba günü, Amerika Birleşik Devletleri'nin arabuluculuğunda yürütülen üçlü barış müzakerelerinin kritik üçüncü turuna ev sahipliği yapmaya devam etti. 17 Şubat'ta başlayan ve taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle oldukça gergin geçen ilk günkü istişarelerin ardından, delegasyonlar çözüm arayışlarını derinleştirmek üzere yeniden bir araya geldi. Bu diplomatik girişim, bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi ve küresel istikrarın yeniden tesisi adına uluslararası toplumun büyük bir dikkatle takip ettiği en önemli süreçlerden biri olma özelliğini koruyor.

Ukrayna heyetine liderlik eden Milli Güvenlik ve Savunma Konseyi (SNBO) Sekreteri Rustem Umerov, Moskova ve Kiev temsilcileri arasındaki doğrudan temasların pratik meseleler ve olası çözüm mekanizmalarının teknik detayları üzerine yoğunlaştığını ifade etti. Ancak, Rus tarafına yakın kaynaklar 17 Şubat'taki altı saatlik uzun oturumu "son derece gergin ve zorlu" olarak tanımlarken, bu durum ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un "kayda değer bir ilerleme sağlandığına" dair iyimser açıklamalarıyla belirgin bir tezat oluşturdu. Görüşmelerin sonunda her iki tarafın temsilcileri, müzakere masasında gelinen noktayı değerlendirmek ve bir sonraki aşama için talimat almak amacıyla kendi devlet başkanlarını ve üst yönetimlerini bilgilendirme kararı aldılar.

Müzakere masasında aşılması en zor engel olarak duran toprak bütünlüğü meselesi, 2026 yılının Ocak ayında ve Şubat başlarında Abu Dabi'de gerçekleştirilen önceki iki turda da herhangi bir sonuca bağlanamamıştı. Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinsky liderliğindeki Rus heyeti, Ukrayna silahlı kuvvetlerinin Rusya tarafından resmen hak iddia edilen ve Donbas olarak tanımlanan tüm bölgelerden tamamen çekilmesini vazgeçilmez bir ön şart olarak masaya getiriyor. Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ise, hâlihazırda Rus işgali altında bulunmayan toprakların herhangi bir şekilde devredilmesini öngören her türlü teklifin Ukrayna halkı tarafından ulusal bir referandumda kesinlikle reddedileceğini vurgulayarak, egemenlik haklarından taviz vermeyeceklerini bir kez daha ilan etti.

Diplomatik süreç, Washington yönetiminden gelen kamuoyu baskısı ve yapılan açıklamalar nedeniyle daha da karmaşık bir boyuta taşındı. Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump'ın Moskova'ya yönelik benzer bir talepte bulunmazken sadece Ukrayna'dan taviz beklemesini "adaletsiz ve dengesiz" bir yaklaşım olarak nitelendirdi. Buna rağmen Ukrayna lideri, Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile yürütülen kişisel diyalogların profesyonel ve karşılıklı saygı atmosferinde sürdüğünü de sözlerine ekledi. Zelenskiy ayrıca, Rusya'nın Ukrayna'nın sivil altyapısına ve şehirlerine yönelik hava saldırılarını kesintisiz sürdürmesinin, Kremlin'in barış masasına otururken gerçek bir samimiyet taşımadığının ve müzakere niyetinin olmadığının en somut göstergesi olduğunu savundu.

Cenevre'deki bu üst düzey zirveye ana katılımcıların yanı sıra Almanya, İtalya, Fransa ve Birleşik Krallık'tan gelen Avrupa güvenliği danışmanları da hazır bulunarak Ukrayna ve ABD heyetleriyle ayrı ayrı ikili istişareler gerçekleştirdi. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Moskova'nın nihai stratejik hedefinin sadece geçici bir ateşkes sağlamak değil, bölgede kalıcı güvenliği tesis edecek "uzun vadeli" bir anlaşmaya varmak olduğunu dile getirdi. Bu yoğun diplomatik trafikle eş zamanlı olarak, Amerikalı elçilerin aynı şehirde İranlı yetkililerle yürüttüğü dolaylı görüşmeler de küresel jeopolitik dengelerin ne kadar iç içe geçtiğini ve Cenevre'nin yeniden dünya diplomasisinin kalbi haline geldiğini gösterdi.