Özerklik ve Onay Arayışı: Kişisel Algı ile Dışsal Görüş Arasındaki Psikolojik Denge

Psikoloji araştırmaları, başkalarının esenliği için standartlar belirleme eyleminin, yüzeysel bir özgecilik gibi görünse de, bireyin kendi öz-doğrulamasına hizmet ettiğini sıklıkla göstermektedir. Bu durum, kişinin kendi içsel değer yargılarını dış dünyadaki eylemlerle pekiştirme çabasının bir yansımasıdır. Bir kişinin övgüye verdiği tepki, algılanan yargıya yönelik kendi kendini onaylama ihtiyacının bir göstergesidir; bu ihtiyaç, özerklikle birlikte temel bir psikolojik gereksinim olarak kabul edilir.

Bireyin kendi yargılarına olan güvenini dışsal görüşlere rağmen ifade etme biçimi, psikolojik otonominin bir göstergesidir. "Birinin ne düşüneceğini söylemesine aldırmam" gibi davranışsal ifadeler, dışsal görüşlere rağmen kendi içsel muhakemesine güvenme arzusunu net bir şekilde ortaya koyar. Öte yandan, "Ben olaylara farklı bakıyorum" ifadesi, karşı tarafın görüşünü değersiz kılma amacı gütmeksizin, kişinin kendi perspektifini açıkça iletmesini sağlar. Bu tür bir iletişim, sağlıklı sınır koyma becerisinin ve içsel referans noktasının önemini gösterir.

Temel bulgular, bireylerin başkalarının onayını değerli bulmasına rağmen, gerçek öz-değerin içsel doğrulama yoluyla tesis edildiğini işaret etmektedir. Bu durum, özellikle potansiyel bir değersizleştirme veya çatışma durumuyla karşılaşıldığında hayati önem taşır. Araştırmalar, koşullu öz-değerin, yani değer algısının dış koşullara bağlanmasının, depresyon belirtileri geliştirme olasılığını artırdığını göstermektedir. Uzmanlar, ruh sağlığı için sınır çizmenin kritik olduğunu belirtmekle birlikte, kişinin seçimlerinin başkaları tarafından nasıl algılandığına aşırı odaklanmanın, özellikle iş yerindeki mobbing gibi zorbalık bağlamlarında özsaygıyı zedeleyebileceğini ifade etmektedir.

Psikolog Ayşe Yanık Knudsen'e göre, mobbing uygulayanlar, imalar ve alay yoluyla kişinin toplumsal itibarını sarsarak işten ayrılmaya zorlamayı amaçlar ve bu durum, mağdurda özgüven kaybına ve umutsuzluğa yol açabilir. Nihayetinde, uzun vadeli psikolojik denge için, dışsal onay yerine öz-saygıya öncelik verilmesi gerektiği araştırmalarla desteklenmektedir. Öz Belirleme Kuramı'na göre, sağlıklı psikolojik gelişim için özerklik, yeterlilik ve ilişkilenme temel ihtiyaçlardır ve özerklik, içsel motivasyonu ve özgüveni güçlendirir.

2026'ya yaklaşırken, bireyin kendi değerlerinden bağımsız olarak içsel bir huzur ve denge arayışı, yaşam doyumu için belirleyici bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Kendi kararlarına güvenmek ve başkalarının beklentilerine göre yaşamak yerine, kişinin kendi istekleri doğrultusunda hareket etmesi, kimlik karmaşasını önleyerek daha sağlam bir benlik algısı oluşturur.