Unia Europejska Uruchamia GOVSATCOM, Przyspiesza Harmonogram Konstelacji IRIS²

Unia Europejska zainicjowała operacje swojego programu GOVSATCOM, co stanowi kluczowy moment w dążeniu do zapewnienia bezpiecznej, szyfrowanej komunikacji satelitarnej produkowanej i kontrolowanej w Europie dla celów wojskowych i rządowych. Ten strategiczny krok ma na celu redukcję zależności od systemów zagranicznych, co jest istotne w obliczu narastających zagrożeń hybrydowych i cybernetycznych w obecnym krajobrazie geopolitycznym. Komisarz ds. Obrony i Przestrzeni Kosmicznej, Andrius Kubilius, potwierdził uruchomienie programu, podkreślając, że system jest „zbudowany w Europie, obsługiwany w Europie, pod kontrolą europejską”.

Faza operacyjna GOVSATCOM rozpoczęła się w tygodniu poprzedzającym 27 stycznia 2026 roku, wykorzystując początkowo osiem satelitów udostępnionych przez pięć Państw Członkowskich. Natychmiastowy dostęp do tych zasobów satelitarnych jest kluczowy dla misji krytycznych dla bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego, co wpisuje się w dziewięć priorytetowych obszarów zdolności obronnych w europejskim planie przygotowań obronnych do 2030 roku. Komisja Europejska rozpatruje obecnie prośbę Ukrainy o dostęp do systemu, a planowane rozszerzenie zasięgu i przepustowości GOVSATCOM na rok 2027 wskazuje na fazowe podejście do budowy europejskiej infrastruktury komunikacyjnej.

Jednocześnie, harmonogram dla przyszłej konstelacji IRIS², która ma docelowo składać się z 290 satelitów na orbitach wielopoziomowych (LEO i MEO), został przyspieszony. Usługi rządowe w ramach IRIS², pierwotnie planowane na 2030 rok, mają rozpocząć się już w 2029 roku, co oznacza przesunięcie o jeden rok do przodu. Komisarz Kubilius wyraził przekonanie, że IRIS² zaoferuje usługę przewyższającą konkurencyjne systemy, pozycjonując się jako europejska odpowiedź na megakonstelacje, mająca na celu zapewnienie suwerenności cyfrowej i odporności łączności.

Uruchomienie GOVSATCOM oraz przyspieszenie IRIS² wpisują się w szerszy kontekst dążenia UE do autonomii technologicznej, co było tematem dyskusji podczas Europejskiej Konferencji Kosmicznej, z udziałem Wysokiego Przedstawiciela ds. Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa Kai Kallas oraz wiceprzewodniczącego wykonawczego Virkkunena. Kubilius konsekwentnie wzywa do zwiększenia inwestycji w obronność, argumentując, że przestrzeń kosmiczna jest decydująca na polu bitwy, a budowa „Europejskiej Tarczy Obronnej w Przestrzeni Kosmicznej” jest jednym z czterech flagowych projektów pan-europejskich mających chronić kontynent przed zagrożeniami, takimi jak rosyjskie bronie laserowe.

Kluczowe wydarzenie branżowe, Konferencja GOVSATCOM 2026, ma się odbyć 26 lutego 2026 roku w Europejskim Centrum Kongresowym w Luksemburgu. Wydarzenie to, które w 2025 roku zgromadziło ponad 1500 uczestników z ponad 40 krajów, stanowi platformę dialogu dla aktorów z sektora satelitarnego, rządowego i obronnego, koncentrując się na potrzebie bezpiecznych systemów komunikacyjnych. Wśród prelegentów spodziewane są m.in. luksemburska Minister Obrony, Yuriko Backes, oraz komisarze Komisji Europejskiej, co podkreśla wagę tego forum dla współpracy instytucjonalnej.