Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba potwierdza istnienie MoM-z14: Najstarsza i najbardziej odległa galaktyka w historii

Astronomowie oficjalnie zweryfikowali odkrycie galaktyki MoM-z14, która obecnie dzierży tytuł najbardziej oddalonego obiektu, jaki kiedykolwiek zarejestrowano. Wykorzystując zaawansowane dane z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), naukowcy zidentyfikowali to ciało niebieskie w stanie, w jakim znajdowało się zaledwie 280 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Obiekt ten charakteryzuje się kosmologicznym przesunięciem ku czerwieni na poziomie 14,44, co stanowi ostateczne potwierdzenie jego wyjątkowej starożytności. Światło przechwycone przez instrumenty „Webba” podróżowało przez przestrzeń przez około 13,5 miliarda lat, zanim dotarło do Ziemi, oferując nam bezcenny wgląd we wszechświat w jego najwcześniejszej, obserwowalnej fazie rozwoju.

Szczegółowa analiza danych ze spektrografu NIRSpec wskazuje, że MoM-z14 przechodziła proces gwałtownego formowania się gwiazd oraz wzbogacania swojego środowiska w ciężkie pierwiastki znacznie wcześniej, niż sugerowały to dotychczasowe modele kosmologiczne. Galaktyka ta jest opisywana jako niezwykle zwarta i jasna, a jej szacowana masa wynosi około 10^8 mas Słońca, co czyni ją porównywalną z Małym Obłokiem Magellana. Pomiary spektroskopowe ujawniły w jej widmie wyraźne sygnatury azotu, co badacze bezpośrednio łączą z intensywnymi i wczesnymi procesami gwiazdotwórczymi, które zachodziły w tym odległym zakątku kosmosu.

Badanie, którego fundamenty położono w 2023 roku, oczekuje obecnie na publikację w prestiżowym „Open Journal of Astrophysics”. Kluczowymi postaciami zaangażowanymi w ten projekt są Rohan Naidu z Massachusetts Institute of Technology (MIT) oraz Pascal Oesch z Uniwersytetu Genewskiego. Jacob Shen, doktorant z MIT, zwrócił uwagę na fakt, że rozbieżność między istniejącymi teoriami a danymi empirycznymi dotyczącymi wczesnego wszechświata stale się powiększa. Wyniki prac sugerują, że wczesne galaktyki, takie jak MoM-z14, występują w kosmosie około sto razy częściej, niż prognozowano przed misją „Webba”, co tworzy pogłębiającą się przepaść między teorią a rzeczywistą obserwacją.

Odkrycie MoM-z14, dokonane w ramach przeglądu nieba o nazwie MoM (skrót od Mirage or Miracle – Miraż lub Cud), potwierdza, że tak wczesne galaktyki nie są odosobnionymi anomaliami, lecz stanowią stałą regułę w ewolucji kosmosu. Dla porównania, poprzednia rekordzistka, galaktyka JADES-GS-z14-0, posiadała przesunięcie ku czerwieni wynoszące z = 14,18. Potwierdzenie wysokiej zawartości azotu na tak wczesnym etapie sugeruje, że mechanizmy sterujące ewolucją gwiazd w rodzącym się wszechświecie funkcjonowały znacznie sprawniej i szybciej, niż zakładano w starszych paradygmatach naukowych. Rohan Naidu podkreślił, że dzięki „Webbowi” odkrywamy wszechświat, który wygląda zupełnie inaczej, niż się spodziewaliśmy.

Co więcej, MoM-z14 wykazuje wyraźne oznaki rozpraszania pierwotnej mgły wodorowej, co dostarcza naukowcom kluczowych danych do precyzyjnego określenia ram czasowych epoki rejonizacji. Odkrycie to ma fundamentalne znaczenie, ponieważ bezpośrednio podważa współczesne modele kosmologiczne dotyczące tempa formowania się struktur galaktycznych u zarania dziejów. Jak zauważa Yi Jia Li, w przyszłości planowany Teleskop Nancy Grace Roman będzie w stanie zwiększyć próbkę tak jasnych i chemicznie wzbogaconych wczesnych galaktyk do tysięcy egzemplarzy, co pozwoli na jeszcze głębsze zrozumienie początków naszej rzeczywistości.

Dynamiczny rozwój technologii obserwacyjnych sprawia, że granice poznania przesuwają się w tempie, którego nikt nie przewidział jeszcze dekadę temu. Potwierdzenie istnienia MoM-z14 to nie tylko rekord odległości, ale przede wszystkim dowód na to, że wczesny wszechświat był znacznie bardziej aktywny i złożony pod względem chemicznym, niż wynikało to z symulacji komputerowych. Każda kolejna obserwacja dostarczana przez JWST zmusza astrofizyków do ponownego przemyślenia fundamentów kosmologii, otwierając nowy rozdział w badaniach nad pochodzeniem wszystkiego, co nas otacza.