Zabawa lalkami wzmacnia zdolności społeczne i język emocjonalny u dzieci, wykazują badania

Najnowsze analizy psychologiczne sugerują, że symboliczna interakcja z lalkami znacząco wzmacnia u dzieci zasób języka emocjonalnego oraz zdolności myślenia społecznego, przewyższając pod tym względem czas spędzany na urządzeniach cyfrowych. Badania z wykorzystaniem technik neuroobrazowania, przeprowadzane między innymi przez naukowców z Centrum Nauk o Rozwoju Człowieka na Uniwersytecie Cardiff, dostarczyły dowodów na tę tezę. Monitorowano aktywność mózgu 33 dzieci w wieku od 4 do 8 lat przez okres 18 miesięcy, porównując reakcje na zabawę lalkami Barbie i interakcję z tabletem.

W trakcie eksperymentów, wykorzystujących funkcjonalną spektroskopię w bliskiej podczerwieni (fNIRS), zaobserwowano, że zabawa lalkami aktywuje obszary mózgu kluczowe dla przetwarzania informacji społecznych i empatii, takie jak tylna część bruzdy skroniowej górnej (pSTS). Kluczowe dane statystyczne ujawniają wyraźną dysproporcję w komunikacji werbalnej: 82% dzieci posługiwało się językiem emocjonalnym podczas zabawy lalkami, podczas gdy odsetek ten spadał do 64% w trakcie interakcji z tabletami. Obszar pSTS jest powszechnie wykorzystywany do refleksji nad innymi ludźmi oraz ich stanami emocjonalnymi, a jego aktywacja podczas zabawy lalkami była równie silna, gdy dziecko bawiło się samotnie, jak i w towarzystwie.

W przeciwieństwie do gier cyfrowych, które często koncentrują się na rozwiązywaniu problemów lub osiąganiu zdefiniowanych celów, lalki inspirują do kreowania rozbudowanych, wewnętrznych światów narracyjnych, co sprzyja myśleniu o innych i współpracy. Specjaliści z zakresu pediatrii i psychologii rozwojowej podkreślają, że tego typu zabawa symboliczna, pojawiająca się zazwyczaj około drugiego roku życia, stanowi bezpieczny poligon do wyrażania wewnętrznych konfliktów i symulowania złożonych ról społecznych, co jest niezbędne dla kształtowania regulacji emocjonalnej. Jak zauważa badaczka etapów zabawy Sara Smilansky, ta aktywność pozwala na ćwiczenie kontroli nad własnymi emocjami i zachowaniami.

Scenariusze budowane wokół lalek wymuszają na dziecku werbalizację uczuć i porządkowanie własnych doświadczeń, co jest fundamentalne dla zdrowia psychicznego. Forma ta oferuje szansę na „naprawę” negatywnych dynamik zaobserwowanych lub doświadczonych w życiu realnym. W kontekście rozwoju społecznego, zabawa lalkami uczy dzieci współpracy, dzielenia się zasobami oraz negocjowania w ramach odgrywanych ról, co stanowi fundament dla zdrowych relacji międzyludzkich. Badania te, zlecane między innymi przez firmę Mattel, dowodzą, że tradycyjna, imaginacyjna zabawa, w której lalka jest centrum narracji, buduje kompetencje społeczne uniwersalne dla młodych ludzi.

Utrzymujące się znaczenie tej formy aktywności podkreśla wagę niecyfrowej, imaginacyjnej zabawy w kształtowaniu podstawowych umiejętności mentalnych we wczesnym okresie rozwoju. W kontekście świata zdominowanego przez ekrany, wyniki te stanowią wezwanie dla opiekunów do świadomego promowania interakcji z lalkami jako narzędzia wspierającego empatię, którą 91% rodziców uważa za kluczową umiejętność społeczną. Zabawa lalkami, w przeciwieństwie do gier opartych na regułach, aktywuje zdolność do tworzenia własnych światów, co jest bezpośrednim treningiem dla zdolności rozumienia perspektywy innych osób, kluczowej dla dojrzałości emocjonalnej.