Massale Protesten in Iran Bereiken Hoofdstad Teheran: Economische Nood Leidt tot Roep om Regimeverandering

Sinds 28 december 2025 woedt er een golf van demonstraties door heel de Islamitische Republiek Iran, die op donderdag 8 januari 2026 nog steeds aanhoudt. Deze landelijke onrust, die zich manifesteert in steden als Teheran en Mashhad, begon als een reactie op een nijpende economische crisis. Al snel transformeerde de beweging echter in directe politieke eisen gericht op het omverwerpen van de huidige regering.

De lont in het kruitvat was het staken van handelaren op de Grote Bazaar van Teheran. De directe aanleiding was de catastrofale devaluatie van de nationale munteenheid. Volgens recente cijfers is de Iraanse rial ingestort tot een historisch dieptepunt van meer dan 1,4 miljoen voor één Amerikaanse dollar. Dit financiële debacle ging gepaard met hyperinflatie; de inflatiecijfers van december 2025 wezen op een stijging van 42,2 procent. De prijzen van essentiële voedingsmiddelen schoten met 70 tot meer dan 110 procent omhoog. Pogingen van de overheid om de sociale onrust te temperen, zoals de aankondiging van maandelijkse steunuitkeringen van ongeveer zeven dollar per persoon, werden door het publiek als volstrekt ontoereikend beschouwd.

Te midden van deze economische rampspoed uitten de demonstranten openlijk hun wens voor het aftreden van de Opperste Leider, Ayatollah Ali Khamenei. Bovendien klonken er steunbetuigingen voor de verbannen zoon van de laatste sjah, Reza Pahlavi, die eerder al had opgeroepen tot de protestacties in januari. Ooggetuigenverslagen bevestigden dat mannen, vrouwen en kinderen gezamenlijk deelnamen aan de straatoptochen, onder meer op de Ayatollah Kashani Boulevard, wat de eenheid van de beweging benadrukte. De spanningen liepen hoog op, wat resulteerde in het blokkeren van belangrijke verkeersaders en frequente confrontaties met de veiligheidsdiensten.

De autoriteiten reageerden met een escalatie van repressieve maatregelen. In diverse steden werden brandstichtingen bij overheidsgebouwen gemeld. Om de informatiestroom in te dammen, voerde de regering landelijke internetblokkades in die bijna volledig waren. Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i, het hoofd van de Iraanse rechterlijke macht, wees met de vinger naar externe vijanden, met name de Verenigde Staten en Israël, en verklaarde dat er geen genade zou zijn voor degenen die zich met de onlusten inlaten. President Masoud Pezeshkian daarentegen riep de strijdkrachten op tot ‘maximale terughoudendheid’ en het zoeken naar dialoog.

De economische druk is onlosmakelijk verbonden met de geopolitieke spanningen. Met name de nasleep van de Iraanse confrontatie met Israël in juni 2025 en de daaropvolgende grootschalige aanval van de Verenigde Staten op Iraanse nucleaire installaties spelen een rol. De internationale isolatie en de heringevoerde VN-sancties in september 2025 hebben de interne ontwrichting verder verscherpt. In deze gespannen sfeer dreigde de Amerikaanse president Donald Trump met een ‘extreem harde reactie’ mocht de Iraanse regering geweld gebruiken tegen de vreedzame demonstranten.

Volgens de cijfers van mensenrechtenorganisatie Iran Human Rights (IHR) zijn ten minste 45 mensen omgekomen bij de gewelddadige confrontaties. De officiële berichtgeving sprak van 21 doden, inclusief leden van de veiligheidsdiensten. Meer dan 2000 arrestaties zijn bevestigd. De situatie maakt duidelijk dat de diepgewortelde economische malaise, verergerd door geopolitieke tegenslagen, een kritiek punt heeft bereikt, waardoor de stabiliteit van het huidige regime ernstig in twijfel wordt getrokken.