Cuba in het duister: Amerikaanse olieblokkade legt stroomnet plat en ontketent massale protesten

Op 16 maart is het elektriciteitsnetwerk van Cuba volledig bezweken, waardoor 10 miljoen inwoners in totale duisternis zijn gehuld. Dit markeert de derde volledige black-out in slechts vier maanden tijd en de eerste sinds de Verenigde Staten de olietoevoer naar het eiland nagenoeg volledig hebben afgesneden. De situatie heeft geleid tot een kritieke infrastructuurcrisis die het dagelijks leven op het eiland volledig verlamt.

De huidige ineenstorting is het directe gevolg van een reeks geopolitieke gebeurtenissen die in januari in gang werden gezet. Nadat Amerikaanse troepen aan het begin van het jaar de Venezolaanse president Nicolás Maduro ten val brachten, stopte de vitale levering van Venezolaanse olie aan Cuba onmiddellijk. Op 29 januari ondertekende Donald Trump een decreet waarin hij dreigde met hoge importtarieven voor elk land dat, direct of indirect, brandstof aan het eiland zou leveren, waarna het Mexicaanse staatsbedrijf Pemex al zijn leveringen staakte.

Volgens gegevens van persbureau Reuters zijn er sinds 9 januari slechts twee kleine olietankers op Cuba aangekomen. President Miguel Díaz-Canel gaf afgelopen vrijdag publiekelijk toe dat er al drie maanden geen olie meer binnenkomt. Het land is nu volledig afhankelijk van aardgas, zonnepanelen en verouderde thermische centrales die, volgens professor William LeoGrande van de American University, hun technische levensduur al lang geleden hebben overschreden en niet berekend zijn op deze belasting.

De impact van deze brandstofschaarste is op elke straathoek voelbaar. Op de zwarte markt is de prijs voor benzine gestegen naar 9 dollar per liter, wat betekent dat het vullen van een tank meer dan 300 dollar kost — een bedrag dat het gemiddelde maandsalaris van een Cubaan aanzienlijk overstijgt. Grote luchtvaartmaatschappijen zoals Air Canada, American Airlines en Delta hebben hun vluchten gestaakt wegens een gebrek aan kerosine. Volgens het bedrijf Kentik is het internetverkeer gedaald tot slechts een derde van het normale volume, terwijl afval zich ophoopt in de straten omdat vuilniswagens zonder brandstof staan.

In deze chaos barstte in de nacht van 14 maart in de stad Morón een zeldzame golf van burgerlijke woede los. Honderden inwoners trokken de straat op terwijl zij op potten en pannen sloegen en leuzen scandeerden als "Vrijheid!" en "Weg met Díaz-Canel!". Een deel van de menigte drong zelfs het hoofdkwartier van het gemeentelijk comité van de Communistische Partij binnen, waar zij meubilair in brand staken als protest tegen de aanhoudende tekorten.

De organisatie Cubalex meldt dat het aantal protestacties in het land fors is toegenomen, van 130 incidenten in de eerste helft van maart naar de huidige escalatie, die wordt omschreven als de meest dramatische in jaren. In reactie op de toenemende onrust heeft het leger strategische partijgebouwen in diverse andere provincies omsingeld om te voorkomen dat de protesten overslaan naar andere delen van het land.

Parallel aan de onrust op straat vindt een complex politiek steekspel plaats. Op 13 maart erkende Díaz-Canel voor het eerst dat zijn regering in gesprek is met de regering-Trump. Als gebaar van goede wil zijn inmiddels 54 politieke gevangenen vrijgelaten. Trump verklaarde maandag vanuit het Oval Office dat hij hoopt de "eer te hebben om Cuba over te nemen", al dan niet vrijwillig. Bronnen van The New York Times melden dat Washington het vertrek van Díaz-Canel eist als harde voorwaarde voor enige vorm van economische versoepeling.

De toekomst van het eiland hangt nu volledig af van de snelheid en uitkomst van deze onderhandelingen. Mocht de blokkade worden opgeheven, dan kan Cuba overleven, hoewel de voorwaarden daarvoor nog onduidelijk zijn. Als de gesprekken echter vastlopen, voorspelt LeoGrande dat de Cubaanse economie volledig kan instorten, wat een massale migratiegolf teweeg zal brengen. De Verenigde Naties hebben inmiddels gewaarschuwd voor een dreigende humanitaire catastrofe op het eiland.

Vandaag, op 17 maart 2026, houden de ernstige stroomonderbrekingen in heel Cuba aan, terwijl de bevolking wacht op een politieke doorbraak die een einde kan maken aan de duisternis.