Het drama 'Nuremberg': een psychologisch duel tegen de achtergrond van het historische tribunaal

De historische dramafilm "Nuremberg", geregisseerd door James Vanderbilt, verscheen op 28 januari 2026 in de bioscopen. Deze datum werd zorgvuldig gekozen om samen te vallen met de tachtigste verjaardag van het iconische proces. De film is gebaseerd op het gedetailleerde documentaire werk "The Nazi and the Psychiatrist" van Jack El-Hai. In plaats van zich uitsluitend op de rechtszaal te richten, verschuift de focus naar een intense intellectuele confrontatie. Het verkent de ongekende juridische uitdagingen bij het vervolgen van oorlogsmisdaden, wat uiteindelijk de basis legde voor het moderne internationaal recht, inclusief de concepten van genocide en misdaden tegen de menselijkheid.

Centraal in het verhaal staat Hermann Göring, op indrukwekkende wijze vertolkt door Russell Crowe. Göring, een prominente nazi-leider, gaf zich op 7 mei 1945 over aan de Amerikaanse strijdkrachten. Zijn tegenspeler is Rami Malek, die de rol van Douglas Kelley op zich neemt, een Amerikaanse militaire psychiater. Kelley kreeg de zware taak om de geestelijke gesteldheid van de beklaagden te beoordelen voordat de hoorzittingen begonnen. In de werkelijkheid bracht dokter Kelley ongeveer acht maanden door met het ondervragen van nazi-kopstukken in een hotel in Luxemburg, waarbij hij complexe psychiatrische methoden zoals de Rorschach-test gebruikte om door te dringen tot hun psyche.

Göring, die bekendstond als een charismatisch spreker en strateeg, gaat een ingewikkelde dialoog aan met Kelley. Terwijl de nazi-leider probeert de controle over zijn eigen imago te behouden, zoekt de psychiater naar een dieper begrip van de aard van het kwaad. Michael Shannon speelt de rol van een lid van het Hooggerechtshof, verantwoordelijk voor de organisatie van het proces dat cruciale juridische concepten introduceerde. Hoewel sommige critici wijzen op een zekere didactische benadering, wordt de cinematografische verkenning van thema's als geheugen en extremisme in de context van de film als uiterst relevant beschouwd voor de hedendaagse samenleving.

De film werd ook vertoond op het Toronto Film Festival, waar het een staande ovatie van vier minuten in ontvangst mocht nemen. De productie vermijdt de valkuil van overdreven historisch spektakel en concentreert zich in plaats daarvan op een psychologisch duel waarin de rollen van jager en prooi voortdurend kunnen wisselen. De verhaallijn, gebaseerd op het boek van El-Hai, benadrukt dat de ideeën die door Göring werden uitgedragen nog steeds actueel kunnen zijn. Dit dient als een krachtige waarschuwing voor de mogelijke verspreiding van radicale opvattingen in de moderne wereld.

Het is essentieel om te vermelden dat de Processen van Neurenberg, die op 20 november 1945 begonnen, het hoogtepunt vormden van de inspanningen van de geallieerden. Juristen uit de Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk werkten samen om verantwoordelijkheid vast te stellen voor misdaden tegen de vrede. Dit historische precedent vormde de blauwdruk voor latere internationale tribunalen, zoals die voor de wreedheden in Rwanda en het voormalige Joegoslavië. In Rusland staat de release van de film gepland voor 19 maart, wat de aanhoudende internationale belangstelling voor de erfenis van dit tribunaal onderstreept.

De regie van Vanderbilt slaagt erin om de morele ambiguïteit van die tijd tastbaar te maken voor een nieuw publiek. Door de nadruk te leggen op de menselijke psyche achter de gruweldaden, biedt de film een uniek perspectief dat verder gaat dan de bekende geschiedenisboeken. De interactie tussen Crowe en Malek creëert een beklemmende sfeer die de kijker dwingt om na te denken over de dunne lijn tussen beschaving en barbarij. Het resultaat is een werk dat niet alleen terugblikt op het verleden, maar ook een spiegel voorhoudt aan het heden.