Het Samische cultuurcentrum Čoarvemátta genomineerd voor de prestigieuze Mies van der Rohe Award 2026

Het indrukwekkende Čoarvemátta, een multifunctioneel cultureel en educatief complex in het Noorse Kautokeino, is officieel genomineerd voor de European Union Prize for Contemporary Architecture, beter bekend als de Mies van der Rohe Award 2026. Dit architecturale meesterwerk op het uitgestrekte Finnmarksvidda-plateau is het resultaat van een unieke samenwerking tussen het internationaal gerenommeerde bureau Snøhetta, de lokale experts van 70°N Arkitektur en de getalenteerde kunstenaar Joar Nango. Sinds de feestelijke opening in 2024 wordt het gebouw geprezen als een symbool van moderne architectuur die diep geworteld is in de lokale tradities van het hoge noorden.

De naam Čoarvemátta draagt een diepe symbolische betekenis in zich, afgeleid van de Samische woorden ‘čoarvi’ (gewei) en ‘mátta’ (wortel). Deze combinatie verwijst naar het sterkste en meest duurzame deel van een rendiergewei, een materiaal dat al eeuwenlang een centrale rol speelt in de traditionele Samische ambachten en kunstnijverheid. Het complex fungeert als een essentieel knooppunt voor de Samische identiteit en brengt drie invloedrijke instellingen onder één dak: het Nationaal Samisch Theater Beaivváš, de Samische middelbare school en de gespecialiseerde School voor Rendierhouderij.

Het architecturale concept van het 7.200 vierkante meter grote bouwwerk is direct geïnspireerd op de organische vormen van rendiergeweien, waarbij gebruik is gemaakt van traditionele Samische bouwmethoden. Het ontwerp kenmerkt zich door drie markante vleugels die uitwaaieren vanuit een centrale foyer, die fungeert als een levendige publieke ontmoetingsruimte voor studenten, kunstenaars en bezoekers. Met zijn glooiende zadeldak en zorgvuldig gekozen contouren vloeit het gebouw naadloos over in het ruige, arctische landschap, waardoor de impact op de natuurlijke omgeving tot een minimum wordt beperkt.

Voor de realisatie van de buitengevel is gekozen voor duurzaam getint vurenhout, terwijl het dak is bekleed met Kebony, een innovatief en milieuvriendelijk gemodificeerd houtproduct dat bestand is tegen de meest extreme weersomstandigheden. Het interieur van Čoarvemátta is een eerbetoon aan de Samische cultuur, met vloeiende gebogen lijnen, open houten constructies en strategisch geplaatste lichtopeningen. Deze elementen zijn direct geïnspireerd op de vorm en de sfeer van de ‘lavvu’, de traditionele tenten die van oudsher door de Samen worden gebruikt tijdens hun trektochten over de toendra.

Op technisch vlak zet het gebouw nieuwe standaarden voor duurzaamheid in poolgebieden. Čoarvemátta is voor maar liefst 90% energie-onafhankelijk dankzij een geavanceerd systeem van 40 geothermische bronnen die tot een diepte van 250 meter in de bevroren bodem zijn geboord. Deze autonome energievoorziening is van cruciaal belang voor het functioneren van het complex in een regio waar de wintertemperaturen regelmatig dalen tot een ijzige -45 °C. Het project bewijst hiermee dat moderne architectuur en ecologische verantwoordelijkheid hand in hand kunnen gaan, zelfs in de meest uitdagende klimaten op aarde.

In het kader van de EUmies Awards 2026 is Čoarvemátta geselecteerd voor de shortlist van 40 uitzonderlijke projecten uit 18 verschillende landen. Deze nominatie is historisch te noemen, aangezien het de eerste keer is dat de regio Sápmi in het Noorse poolgebied wordt vertegenwoordigd in deze prestigieuze competitie. De erkenning onderstreept niet alleen de esthetische en technische kwaliteit van het ontwerp, maar viert ook de kracht van inheemse cultuur en de manier waarop architectuur kan bijdragen aan het behoud en de versterking van cultureel erfgoed in de moderne wereld.