Systeem LHS 1903: astronomen ontdekken uniek planetenstelsel dat 'binnenstebuiten' is gekeerd

Een internationaal team van astronomen, onder leiding van dr. Thomas Wilson van de Universiteit van Warwick, heeft in februari 2026 officieel het bestaan van het unieke planetenstelsel LHS 1903 bevestigd. De resultaten van dit baanbrekende onderzoek, die zijn gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Science, onthullen een configuratie van vier planeten die in een baan rond een lichtzwakke rode dwerg draaien. Deze ster bevindt zich op een afstand van ongeveer 116 tot 117 lichtjaar van onze eigen aarde. Wat dit systeem zo bijzonder maakt, is de specifieke architectuur: een opeenvolging van rotsachtig-gasvormig-gasvormig-rotsachtig naarmate de afstand tot de ster toeneemt. Dit is een significante afwijking van de algemeen aanvaarde modellen die we in de Melkweg waarnemen, waaronder de structuur van ons eigen zonnestelsel.

De eerste gegevens over dit intrigerende systeem werden al in 2019 verzameld dankzij de TESS-missie van NASA, waarna een diepgaande analyse werd uitgevoerd met behulp van de CHEOPS-satelliet van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA). De centrale ster, LHS 1903, behoort tot de klasse van de M-dwergen. Hoewel dit het meest voorkomende type ster in het universum is, blijken hun planetenstelsels vaak onverwachte en complexe eigenschappen te bezitten. De grootste anomalie in dit specifieke stelsel is de vierde planeet, LHS 1903 e. Ondanks het feit dat deze planeet zich ver buiten de gasreuzen bevindt, heeft hij een rotsachtige samenstelling behouden. Dit spreekt het gangbare paradigma tegen dat stelt dat solide hemellichamen zich uitsluitend dicht bij hun moederster vormen, terwijl gasreuzen ontstaan voorbij de zogenaamde 'sneeuwlijn', waar vluchtige stoffen zoals ijs en gas in grote hoeveelheden kunnen condenseren.

Wetenschappers schatten dat de planeet LHS 1903 e een straal heeft die ongeveer 1,7 keer zo groot is als die van de aarde, met een massa van circa 5,79 aardmassa's. Hiermee valt de planeet in de categorie van de 'superaardes'. De onderzoekers hebben verschillende scenario's onderzocht, maar sloten hypothesen zoals grootschalige planetaire migratie of catastrofale onderlinge botsingen uit als verklaring voor deze omgekeerde structuur. In plaats daarvan introduceerde het team een nieuwe theorie van sequentiële vorming, die zij 'binnenstebuiten' (inside-out) noemen. Deze theorie suggereert dat de planeten niet gelijktijdig, maar na elkaar zijn gevormd. Dr. Wilson benadrukte dat deze ontdekking mogelijk het allereerste empirische bewijs vormt voor planeetvorming in een omgeving die al grotendeels was ontdaan van gas, wat duidt op een asynchroon en stapsgewijs proces.

Dr. Isabelle Rebollido van ESA onderstreepte dat de vondst van dergelijke diverse systemen als LHS 1903 de wetenschappelijke wereld dwingt om bestaande theorieën te heroverwegen. Veel van deze modellen zijn historisch gezien immers sterk gebaseerd op de specifieke architectuur van ons eigen zonnestelsel. Maximilian Günther, een projectwetenschapper voor CHEOPS bij ESA, toonde zich verheugd over de resultaten en stelde dat het oplossen van dit soort kosmische raadsels precies is waarvoor de missie in het leven is geroepen. Er staan inmiddels vervolgwaarnemingen gepland met de James Webb Space Telescope (JWST) om de atmosferische samenstelling en de exacte omstandigheden op het oppervlak van LHS 1903 e nader te onderzoeken. De bevestiging van de unieke structuur van LHS 1903 vormt een grote empirische uitdaging voor de traditionele modellen van planetaire accretie en ondersteunt nieuwe scenario's waarin de volgorde van vorming een dominantere rol speelt dan de initiële verdeling van materie in de protoplanetaire schijf.