System LHS 1903: Astronomowie odkryli unikalny układ planetarny uformowany „na opak”

W lutym 2026 roku międzynarodowy zespół astronomów, którym kierował dr Thomas Wilson z University of Warwick, oficjalnie potwierdził istnienie niezwykłego układu planetarnego LHS 1903. Wyniki tych przełomowych badań, opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Science”, rzucają zupełnie nowe światło na naszą wiedzę o architekturze kosmosu. System ten składa się z czterech planet krążących wokół słabo świecącego czerwonego karła, znajdującego się w odległości około 116–117 lat świetlnych od Ziemi. To, co najbardziej zdumiało naukowców, to nietypowa sekwencja ciał niebieskich: skalista, gazowa, gazowa i ponownie skalista, co stanowi wyraźne odstępstwo od powszechnie akceptowanych modeli obserwowanych w naszej Galaktyce, w tym w Układzie Słonecznym.

Pierwsze sygnały dotyczące tego systemu zostały zarejestrowane już w 2019 roku dzięki misji NASA TESS, jednak dopiero późniejsza, szczegółowa analiza przeprowadzona za pomocą satelity CHEOPS, należącego do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), pozwoliła na pełne zrozumienie jego natury. Gwiazda LHS 1903 należy do klasy M-karłów, czyli najpowszechniejszego typu gwiazd we wszechświecie, które jednak często skrywają zaskakujące anomalie. Kluczowa osobliwość tego układu dotyczy czwartej planety, oznaczonej jako LHS 1903 e. Mimo że znajduje się ona najdalej od gwiazdy macierzystej, poza orbitami dwóch gazowych gigantów, zachowała ona w pełni skalisty skład. Podważa to dotychczasowy paradygmat, według którego ciała stałe formują się wyłącznie blisko gwiazdy, podczas gdy olbrzymy gazowe powstają za tak zwaną „linią śniegu”, gdzie lód i gazy kondensują się w ogromnych ilościach.

Planeta LHS 1903 e została sklasyfikowana przez ekspertów jako „superziemia”, a jej promień jest około 1,7 raza większy od ziemskiego, przy masie wynoszącej blisko 5,79 masy naszej planety. Badacze po przeprowadzeniu szeregu symulacji wykluczyli popularne hipotezy o migracji planet czy gwałtownych kolizjach, które mogłyby w tradycyjny sposób tłumaczyć tę odwróconą strukturę. Zamiast tego zespół dr. Wilsona zaproponował nowatorską teorię sekwencyjnego formowania „od wewnątrz na zewnątrz”, sugerującą, że planety powstawały jedna po drugiej w specyficznych odstępach czasu. Dr Wilson zaznaczył, że odkrycie to stanowi prawdopodobnie pierwszy empiryczny dowód na to, że planeta może uformować się w środowisku już niemal całkowicie pozbawionym gazu, co wskazuje na proces niesynchroniczny i wieloetapowy.

Dr Isabel Rebollido z ESA podkreśliła, że identyfikacja tak zróżnicowanych systemów jak LHS 1903 zmusza społeczność naukową do gruntownej rewizji teorii, które historycznie opierały się głównie na stabilnej architekturze Układu Słonecznego. Maximilian Günther, naukowiec projektu CHEOPS w ESA, wyraził ogromną satysfakcję z faktu, że rozwiązywanie tak złożonych zagadek jest kluczowym celem misji. W najbliższym czasie planowane są dalsze, jeszcze bardziej precyzyjne obserwacje LHS 1903 e przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST), co pozwoli na szczegółowe zbadanie składu atmosfery oraz warunków panujących na powierzchni tej odległej superziemi. Potwierdzenie struktury LHS 1903 stanowi poważne wyzwanie dla ustalonych modeli akrecji planetarnej, wspierając scenariusze, w których kolejność powstawania dominuje nad pierwotnym rozmieszczeniem materii w dysku protoplanetarnym.