Hệ thống LHS 1903: Các nhà thiên văn học phát hiện hệ hành tinh 'ngược đời' độc nhất vô nhị

Vào tháng 2 năm 2026, một nhóm các nhà thiên văn học quốc tế do Tiến sĩ Thomas Wilson từ Đại học Warwick dẫn đầu đã chính thức xác nhận sự tồn tại của hệ hành tinh LHS 1903. Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science danh tiếng, mô tả một cấu trúc gồm bốn hành tinh quay quanh một sao lùn đỏ mờ nhạt, nằm cách Trái Đất khoảng 116 đến 117 năm ánh sáng. Kiến trúc của hệ thống này, với trình tự hành tinh đất đá - hành tinh khí - hành tinh khí - hành tinh đất đá khi tính từ ngôi sao chủ ra ngoài, đại diện cho một sự sai lệch đáng kể so với các mô hình phổ biến được quan sát trong dải Ngân Hà, bao gồm cả Hệ Mặt Trời của chúng ta.

Dữ liệu ban đầu về hệ thống này đã được thu thập từ năm 2019 thông qua sứ mệnh TESS của NASA, và các phân tích chi tiết sau đó được thực hiện bằng vệ tinh CHEOPS của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA). Ngôi sao LHS 1903 thuộc lớp sao lùn M, loại sao phổ biến nhất trong vũ trụ, tuy nhiên các hệ hành tinh của chúng thường bộc lộ những đặc điểm không ngờ tới. Sự bất thường then chốt nằm ở hành tinh thứ tư, LHS 1903 e, dù nằm ở vị trí xa nhất phía sau các hành tinh khí khổng lồ nhưng vẫn duy trì cấu tạo đất đá. Điều này mâu thuẫn với mô hình truyền thống cho rằng các thiên thể rắn chỉ hình thành gần sao chủ, trong khi các hành tinh khí khổng lồ hình thành bên ngoài 'đường băng giá', nơi băng và khí ngưng tụ với khối lượng lớn.

Hành tinh LHS 1903 e được ước tính có bán kính gấp khoảng 1,7 lần và khối lượng gấp 5,79 lần Trái Đất, được phân loại là một 'Siêu Trái Đất'. Các nhà nghiên cứu đã loại trừ các giả thuyết về sự di cư của hành tinh hoặc các vụ va chạm thảm khốc để giải thích cho cấu trúc đảo ngược này. Thay vào đó, nhóm nghiên cứu đã đưa ra lý thuyết hình thành tuần tự mang tên 'từ trong ra ngoài', giả định rằng các hành tinh được hình thành lần lượt. Tiến sĩ Wilson lưu ý rằng khám phá này có thể cung cấp bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về việc một hành tinh hình thành trong môi trường đã cạn kiệt khí, cho thấy một quá trình phát triển không đồng bộ.

Tiến sĩ Isabel Rebollido từ ESA nhấn mạnh rằng việc phát hiện các hệ thống đa dạng như LHS 1903 đang buộc cộng đồng khoa học phải xem xét lại các lý thuyết vốn dựa trên kiến trúc của Hệ Mặt Trời. Maximilian Günther, nhà khoa học dự án CHEOPS tại ESA, bày tỏ sự hài lòng khi việc giải mã những bí ẩn như vậy là nhiệm vụ chính của sứ mệnh. Các quan sát tương lai đối với LHS 1903 e đã được lên kế hoạch sử dụng Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) để nghiên cứu thành phần khí quyển và điều kiện bề mặt. Việc xác nhận kiến trúc của LHS 1903 là một thách thức thực nghiệm lớn đối với các mô hình bồi tụ hành tinh hiện nay, ủng hộ các kịch bản nơi trình tự hình thành chiếm ưu thế hơn so với sự phân bổ vật chất ban đầu.