Bevestiging van tweede planeet in wording in het WISPIT 2-systeem: een kosmisch laboratorium voor planetaire genese

Astronomen hebben officieel het bestaan bevestigd van een tweede planeet die zich actief vormt rond de jonge ster WISPIT 2. Deze nieuwe wereld heeft de wetenschappelijke aanduiding WISPIT 2c gekregen. De aankondiging van deze ontdekking vond plaats op 24 maart 2026 en markeert een belangrijke mijlpaal in de moderne sterrenkunde. WISPIT 2 is hiermee, naast het bekende PDS 70-systeem, pas het tweede bekende systeem waar de gelijktijdige directe vorming van twee planeten is vastgelegd. Het onderzoek, dat werd gepubliceerd in The Astrophysical Journal Letters, biedt cruciale gegevens over de geboorte van planetaire systemen en fungeert als een modern analogon voor de vroege ontwikkelingsfasen van ons eigen zonnestelsel.

De eerste planeet in dit systeem, de gasreus WISPIT 2b, werd al in 2025 geïdentificeerd met een massa die bijna vijf keer zo groot is als die van Jupiter. De onlangs bevestigde WISPIT 2c bevindt zich echter vier keer dichter bij de moederster en is aanzienlijk zwaarder, met een geschatte massa tussen de 8 en 12 keer die van Jupiter. Beide hemellichamen worden geclassificeerd als gasreuzen binnen een systeem waarvan de leeftijd wordt geschat op ongeveer 5 miljoen jaar. Chloe Lawlor, een promovendus aan de Universiteit van Galway en hoofdauteur van de studie, benadrukte dat WISPIT 2 momenteel het scherpste venster biedt op het verre verleden van onze eigen kosmische omgeving.

Wat dit systeem extra bijzonder maakt, is de omvang en de structuur van de protoplanetaire schijf. Deze schijf is uitzonderlijk groot en vertoont duidelijk gedefinieerde ringen en openingen, wat een contrast vormt met de schijf in het PDS 70-systeem. Deze structuren zijn het directe gevolg van de zwaartekrachtinvloed van de groeiende planeten, die materiaal uit de omringende schijf naar zich toe trekken via accretie. Om deze details in kaart te brengen, maakten de onderzoekers gebruik van de meest geavanceerde instrumenten van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO). Hierbij werden de SPHERE-spectrograaf op de Very Large Telescope (VLT) en het GRAVITY+-instrument op de VLT Interferometer (VLTI) ingezet. Vooral de succesvolle toepassing van de vernieuwde GRAVITY+ bleek essentieel voor het verkrijgen van een scherpe detectie van de planeet op zo'n korte afstand van de ster.

In termen van de baanparameters bevindt WISPIT 2b zich op een afstand van ongeveer 57 astronomische eenheden (AE) van de ster, terwijl WISPIT 2c veel dichterbij staat op circa 14 AE. Spectrale analyses van WISPIT 2c hebben de aanwezigheid van koolmonoxide aangetoond, een kenmerkend gas voor jonge gasreuzen in hun formatiefase. De ster WISPIT 2 zelf bevindt zich op een afstand van ongeveer 437 lichtjaar van de aarde en heeft een massa van 1,08 zonnemassa's. De ster bevindt zich momenteel in een fase die voorafgaat aan het begin van de eigenlijke kernfusie. Wetenschappers speculeren bovendien over het bestaan van een derde hemellichaam, gebaseerd op een kleinere en minder diepe opening in de buitenste schijf die mogelijk wijst op een planeet met een massa vergelijkbaar met die van Saturnus. Toekomstige directe waarnemingen van dit hypothetische object worden verwacht rond 2030, wanneer de Extremely Large Telescope (ELT) operationeel wordt.

Dit baanbrekende onderzoek werd uitgevoerd door een internationaal team, waaronder experts van de Sterrewacht Leiden in Nederland en het Max Planck Instituut voor Extraterrestrische Fysica in Duitsland. De ontdekking onderstreept de groeiende capaciteit van moderne aardse instrumenten om dynamische processen in ontluikende sterrenstelsels met hoge resolutie waar te nemen. De observaties van WISPIT 2 leveren het empirische bewijs dat gasreuzen in staat zijn om te ontstaan in wijde banen, wat eerdere conclusies over WISPIT 2b ondersteunt. Deze studie is van fundamenteel belang voor het toetsen van theorieën over de groei van reuzenplaneten en de evolutie van planetaire systemen die gelijkenissen vertonen met ons eigen thuis in het universum.

De resultaten van dit onderzoek openen nieuwe deuren voor de theoretische astrofysica door de interactie tussen planeten en hun geboorteschijf in real-time te tonen. Door de samenwerking tussen vooraanstaande instituten zoals die in Leiden en Duitsland, wordt aangetoond hoe essentieel internationale coöperatie is voor het verleggen van de grenzen van onze astronomische kennis. Met de geplande ingebruikname van de ELT aan het einde van dit decennium, staat de wetenschappelijke gemeenschap aan de vooravond van nog gedetailleerdere onthullingen over de vorming van werelden buiten ons eigen zonnestelsel.