Xác nhận sự hình thành hành tinh thứ hai trong hệ WISPIT 2: Phòng thí nghiệm về nguồn gốc hành tinh

Các nhà thiên văn học vừa chính thức xác nhận sự hiện diện của WISPIT 2c, một hành tinh đang trong quá trình hình thành tích cực quanh ngôi sao trẻ WISPIT 2. Thông báo quan trọng này được đưa ra vào ngày 24 tháng 3 năm 2026, đánh dấu WISPIT 2 trở thành hệ hành tinh thứ hai được biết đến, sau PDS 70, nơi ghi nhận sự hình thành đồng thời của hai hành tinh.

Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí The Astrophysical Journal Letters, cung cấp những dữ liệu quý giá về quá trình kiến tạo hệ hành tinh. Những phát hiện mới này đóng vai trò như một mô hình thực tế để các nhà khoa học nghiên cứu sâu hơn về các giai đoạn phát triển sơ khai của chính Hệ Mặt Trời chúng ta.

Trước đó, hành tinh đầu tiên trong hệ là WISPIT 2b, một gã khổng lồ khí với khối lượng gấp gần 5 lần Sao Mộc, đã được nhận diện vào năm 2025. Thành viên mới WISPIT 2c có quỹ đạo gần ngôi sao chủ hơn gấp 4 lần và sở hữu khối lượng ước tính lớn gấp đôi WISPIT 2b, dao động trong khoảng từ 8 đến 12 lần khối lượng Sao Mộc.

Cả hai thiên thể này đều được phân loại là các hành tinh khí khổng lồ trong một hệ thống có tuổi đời chỉ khoảng 5 triệu năm. Chloe Lawlor, nghiên cứu sinh tại Đại học Galway và là tác giả chính của công trình, nhận định rằng WISPIT 2 mang lại cái nhìn sâu sắc và rõ nét nhất từ trước đến nay về quá khứ của hệ hành tinh chúng ta.

Hệ thống này đặc biệt gây chú ý nhờ đĩa tiền hành tinh có kích thước khổng lồ và cấu trúc phân lớp rõ rệt với các khoảng trống và vòng đai sắc nét. Những cấu trúc này là kết quả trực tiếp từ tác động trọng lực của các hành tinh đang bồi tụ vật chất từ đĩa xung quanh, tạo nên sự khác biệt rõ rệt so với hệ PDS 70.

Đội ngũ nghiên cứu đã sử dụng các thiết bị tối tân của Đài thiên văn Nam Âu (ESO), bao gồm máy quang phổ SPHERE trên Kính thiên văn Rất Lớn (VLT) và thiết bị GRAVITY+ trên Hệ giao thoa VLTI. Việc ứng dụng thành công phiên bản nâng cấp GRAVITY+ đã đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện chính xác hành tinh nằm ở vị trí rất gần ngôi sao chủ.

Về vị trí địa lý trong không gian, WISPIT 2b quay quanh ngôi sao ở khoảng cách 57 đơn vị thiên văn (AU), trong khi WISPIT 2c nằm ở khoảng cách gần hơn là 14 AU. Các phân tích quang phổ của WISPIT 2c đã xác nhận sự hiện diện của carbon monoxide, một hợp chất đặc trưng thường thấy ở các hành tinh khí khổng lồ mới hình thành.

Ngôi sao WISPIT 2 nằm cách Trái Đất khoảng 437 năm ánh sáng, có khối lượng xấp xỉ 1,08 lần Mặt Trời và đang ở giai đoạn tiền dãy chính. Các nhà khoa học cũng đưa ra giả thuyết về sự tồn tại của một thiên thể thứ ba có khối lượng tương đương Sao Thổ, dựa trên một khoảng trống nhỏ ở đĩa ngoài. Việc quan sát trực tiếp vật thể này có thể thực hiện được nhờ Kính thiên văn Cực Lớn (ELT) dự kiến vào năm 2030.

Khám phá này được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu quốc tế từ Đài thiên văn Leiden (Hà Lan) và Viện Vật lý Ngoại hành tinh Max Planck (Đức). Kết quả nghiên cứu không chỉ khẳng định năng lực của các thiết bị mặt đất hiện đại mà còn cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng về sự hình thành của các hành tinh khổng lồ trên quỹ đạo rộng, giúp kiểm chứng các lý thuyết về tiến hóa hệ hành tinh.