Meteorologische Modellen Voorzien Extreme Koudegolf in Centraal-Europa in Februari 2026

Meteorologische modellen wijzen op een substantiële kans dat Centraal-Europa, inclusief de Balkanregio, in februari 2026 te maken krijgt met een extreme koudeperiode. Deze weersituatie wordt in gang gezet door een verwachte verstoring van de polaire vortex, in combinatie met een versterkende anticycloon boven Rusland. Deze atmosferische configuratie creëert een duidelijke corridor voor een intense instroom van Arctische lucht, een fenomeen dat in de meteorologie soms wordt aangeduid als een 'Siberische zweep'. Indien dit scenario zich manifesteert, kan dit resulteren in dagtemperaturen die onder de -10°C zakken, met nachttemperaturen die in sommige gebieden potentieel -20°C bereiken, vergelijkbaar met de strenge koudegolf van 2012.

De verstoring van de polaire vortex, die soms wordt voorafgegaan door een Stratospheric Warming Event (SSW) waarbij de stratosfeer in enkele dagen met wel 50°C kan opwarmen, verzwakt de vortex en kan leiden tot dergelijke zuidelijke uitstulpingen van koude lucht. Recente analyses voor januari 2026 duidden reeds op een nieuwe Stratospheric Warming, wat een verschuiving in het winterpatroon over Noord-Amerika en Europa waarschijnlijker maakt. De huidige atmosferische omstandigheden op 19 januari 2026 tonen reeds een verhoogde concentratie van luchtvervuiling in de valleien van de Balkan, een fenomeen dat direct gerelateerd is aan de temperatuurinversies die ontstaan onder invloed van aanhoudende hogedrukgebieden in de regio.

De energiesector en de kritieke infrastructuur in de getroffen gebieden staan voor een significante belastingstest door deze voorspelde koudegolf. Er is een dringende noodzaak voor verhoogde paraatheid om de verwachte piek in de energievraag op te vangen en mogelijke verstoringen in de dienstverlening te minimaliseren. Historische koudegolven, zoals die in januari/februari 2012, waarbij temperaturen in De Bilt tot -18,9°C daalden en in Lelystad zelfs -22,9°C werd gemeten, dienen als belangrijke referentiepunten voor de huidige paraatheid.

De dynamiek van de koude-aanvoer, waarbij koude lucht uit Siberië de Balkan kan bereiken door de verschuiving van een hogedrukgebied boven West-Europa, illustreert de complexe interactie tussen verschillende atmosferische systemen. De potentiële impact strekt zich uit tot voorbij de directe temperatuurdalingen; de terugkerende koude in Europa, soms geassocieerd met een La Niña-winter, kan leiden tot grotere volatiliteit in de weerspatronen. De huidige voorspelling voor februari 2026, die wijst op een mogelijke instroom van zeer koude lucht uit Noordoost-Rusland via Scandinavië, onderstreept de noodzaak van een robuuste respons van zowel overheden als nutsbedrijven. De voorspelling van een patroonverschuiving in februari, gedreven door een lagedrukgebied boven Groenland, toont aan hoe snel langetermijnverwachtingen kunnen evolueren.