Guinee-Bissau kiest voor de oceaan: een nationaal verbod op de productie van vismeel

De overgangsregering van Guinee-Bissau heeft een historisch en ingrijpend besluit genomen door een onmiddellijk landelijk verbod in te stellen op de productie van vismeel en visolie. Deze maatregel, formeel vastgelegd in Richtlijn nr. 16, is op 29 januari 2026 officieel van kracht geworden. Het verbod is onverbiddelijk en is van toepassing op zowel verwerkingsfabrieken op het vasteland als op grote drijvende faciliteiten die op zee opereren.

De kern van dit besluit ligt in de groeiende bezorgdheid over de overleving van kleine pelagische vissoorten in de West-Afrikaanse wateren. Door de jarenlange excessieve industriële visserij staat niet alleen de mariene biodiversiteit onder enorme druk, maar wordt ook de voedselzekerheid van de gehele natie ernstig in gevaar gebracht. De overheid grijpt nu in om een ecologische catastrofe te voorkomen.

Wetenschappelijke gegevens onderbouwen de noodzaak van deze drastische noodgreep. Een uitgebreide beoordeling van de visbestanden, uitgevoerd in februari 2025 in nauwe samenwerking met de Russische Federatie, toonde een alarmerende afname aan van de populaties sardinella, specifiek de soorten Sardinella aurita en S. maderensis. De belangrijkste bestanden werden door onderzoekers geclassificeerd als zijnde onder zware druk, wat duidt op een kritiek punt voor herstel.

Kleine pelagische vissen vormen de onmisbare basis van de gehele mariene voedselketen. Ze fungeren als de primaire voedingsbron voor lokale kustgemeenschappen en zijn essentieel voor het voortbestaan van diverse zeevogels en grotere roofvissen. Het op grote schaal verwerken van deze vitale schakel tot meel voor internationale diervoeding verstoort de fragiele balans van het complete ecosysteem, met verstrekkende gevolgen voor de natuur.

Het Ministerie van Visserij en Maritieme Economie heeft daarom een reeks strikte maatregelen afgekondigd om de sector onmiddellijk te reguleren:

• De licenties voor ringzegenvissers zijn met onmiddellijke ingang opgeschort om de vangstdruk te minimaliseren.
• Er zijn strenge operationele beperkingen opgelegd aan ambachtelijke vaartuigen om de lokale visstand te ontlasten.
• Het is strikt verboden om vis die door kleinschalige vissers wordt aangeleverd, te gebruiken voor de industriële productie van vismeel.
• De overheid is volledig gestopt met het verlenen van nieuwe vergunningen voor de commerciële visserij op pelagische soorten.

Het verbod treft ook specifieke grote industriële spelers die in de regio actief zijn. Grote drijvende fabrieken, waaronder de bekende schepen Tian Yi He 6 en de Hua Xin 17, zijn uit de wateren rond de Bijagós-archipel geweerd. Dit gebied is van onschatbare ecologische waarde en staat officieel geregistreerd als een UNESCO Biosfeerreservaat, waardoor extra bescherming van cruciaal belang is.

Minister van Visserij Virginia Pires Correia benadrukte tijdens de bekendmaking de sociale urgentie van deze beslissing. Zij stelde onomwonden dat de grootschalige productie van vismeel voor de wereldwijde veeteelt direct concurreert met de vis die essentieel is voor de dagelijkse voeding van de lokale bevolking. Deze concurrentiestrijd tussen exportbelangen en volksgezondheid wordt nu in het voordeel van de burger beslecht.

Met een totale bevolking van ongeveer 2,2 miljoen mensen is dit voor Guinee-Bissau niet enkel een ecologische kwestie, maar een fundamenteel vraagstuk over nationale voedselvoorziening. De toegang tot betaalbare en gezonde proteïnen uit de eigen zee is voor de inwoners van het land een kwestie van overleven en sociale stabiliteit.

Diverse maatschappelijke organisaties, waaronder PLAGANEPA en de Coalitie voor Eerlijke Visserijovereenkomsten (CFFA), hebben hun volledige steun uitgesproken voor het regeringsbeleid. Zij zien dit besluit als een moedige en noodzakelijke stap in de bescherming van de rechten en de sociaal-economische belangen van de kwetsbare kustgemeenschappen.

Terwijl Guinee-Bissau aan de ene kant actief op zoek blijft naar buitenlandse investeringen en internationale samenwerkingsverbanden aangaat, fungeert dit verbod als een belangrijke lakmoesproef. De overheid geeft hiermee een duidelijk signaal af: de prioriteit ligt bij de eigen mensen en hun voedselvoorziening, boven de export van ruwe grondstoffen voor de globale markten.

Deze actie dient als een krachtig internationaal voorbeeld van hoe een relatief kleine staat een monumentale ecologische beslissing kan nemen tegen de stroom van de wereldmarkt in. Het brengt het concept van duurzaamheid terug naar de essentie: niet als een holle marketingterm of politiek loos begrip, maar als een noodzakelijke en tastbare dagelijkse praktijk.

In dit West-Afrikaanse land wordt de oceaan niet langer louter als een exploiteerbare bron gezien, maar als het fundament van de nationale identiteit en interactie. De nieuwe koers van Guinee-Bissau weerspiegelt een bewuste keuze voor het leven en een diepe zorg voor de ecologische erfenis die aan toekomstige generaties wordt nagelaten.