Gekozen Eenzaamheid Verlaagt Stress en Versterkt Autonomie, Toont Onderzoek

Recent psychologisch onderzoek bevestigt dat het bewust kiezen voor afzondering, ofwel 'solitude', in plaats van sociale interactie, een significante daling van het dagelijkse stressniveau veroorzaakt en tegelijkertijd het gevoel van persoonlijke autonomie versterkt. Deze bevindingen zijn afkomstig uit een studie die volwassenen in zowel het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten volgde, waarbij een correlatie werd vastgesteld tussen intentioneel alleen zijn en een toename in zelfbeschikking.

Autonomie, gedefinieerd als het vermogen om keuzes te maken die in lijn zijn met iemands eigen waarden en doelen, wordt door psychologen beschouwd als een van de drie fundamentele psychologische basisbehoeften, naast verbondenheid en competentie. Een gebrek aan deze zelfbepaling kan leiden tot gevoelens van machteloosheid en verhoogde stress. Een cruciaal onderscheid in dit onderzoeksveld is dat het welzijnseffect afhankelijk is van de vrijwilligheid van de afzondering; opgelegde isolatie, of 'loneliness', resulteert daarentegen in negatieve uitkomsten zoals leegte en spanning.

Dagboekonderzoek, gepubliceerd in Scientific Reports in 2023, volgde 178 deelnemers gedurende drie weken. De resultaten toonden aan dat meer uren alleen, mits dit een bewuste keuze was, samenhing met minder stress en een sterker gevoel van autonomie, hoewel het ook gemiddeld meer eenzaamheid kon impliceren bij onvrijwillige situaties. Dit zelfgestuurde terugtrekken functioneert als een essentieel emotioneel stabilisatiemiddel in de hedendaagse, hyperverbonden samenleving, waar de druk tot constante beschikbaarheid hoog is.

Hoewel deze gekozen eenzaamheid herstellend is voor de zelfregulatie van het zenuwstelsel, benadrukken deskundigen dat menselijke interactie onverminderd noodzakelijk blijft voor welzijn op de lange termijn. Verbondenheid met anderen, via vrienden, familie of collega's, vormt een netwerk van ondersteuning dat essentieel is voor mentale veerkracht. De bevindingen impliceren dat het beheersen van de vaardigheid om het eigen gezelschap te waarderen, nu wordt erkend als een cruciale emotionele overlevingsvaardigheid. Deze vaardigheid stelt individuen in staat om, wanneer zij ervoor kiezen zich weer te verbinden, deel te nemen aan sociale interacties met meer diepgang en authenticiteit.

De context van afzondering is bepalend: gekozen solitude biedt ruimte voor creativiteit en herstel, terwijl ongewenste eenzaamheid de mentale gezondheid kan ondermijnen. Dit wordt geïllustreerd door initiatieven zoals 'De Rits' op de campus van Arteveldehogeschool in Gent, waar studenten en oudere buurtbewoners elkaar vrijwillig ontmoeten. Wereldwijd voelt ongeveer een derde van de volwassenen zich eenzaam, wat de complexiteit van dit maatschappelijke probleem onderstreept. De balans tussen zelfbepaling en verbondenheid blijft de sleutel tot een veerkrachtige gemoedstoestand.