Venezuela trả tự do cho 104 tù nhân chính trị giữa làn sóng chuyển giao quyền lực

Vào ngày 25 tháng 1 năm 2026, Cộng hòa Bolivar Venezuela đã chứng kiến một làn sóng trả tự do mới cho ít nhất 104 cá nhân được các tổ chức nhân quyền công nhận là tù nhân chính trị. Tổ chức phi chính phủ Foro Penal đã tiến hành xác minh các dữ liệu này một cách chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác của thông tin. Ông Alfredo Romero, Giám đốc của tổ chức, ban đầu thông báo trên mạng xã hội X về con số 80 người được phóng thích, nhưng sau đó đã cập nhật số lượng tăng thêm. Luật sư Gonzalo Himiob thuộc cùng tổ chức lưu ý rằng con số cuối cùng vẫn chưa phải là kết quả chính thức và có thể được điều chỉnh sau khi hoàn tất các quy trình kiểm chứng thực địa bổ sung.

Những diễn biến mang tính bước ngoặt này diễn ra trong một giai đoạn đầy biến động chính trị tại quốc gia Nam Mỹ, bắt đầu từ ngày 3 tháng 1 năm 2026, sau một chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ dẫn đến việc Tổng thống Nicolas Maduro bị đưa sang Mỹ. Đến ngày 5 tháng 1 năm 2026, Tòa án Công lý Tối cao Venezuela đã thực hiện nghi thức tuyên thệ nhậm chức cho bà Delcy Rodriguez với tư cách là Tổng thống lâm thời. Chính quyền của bà Rodriguez tuyên bố đã phóng thích tổng cộng 626 người bị giam giữ vì lý do chính trị kể từ tháng 12 năm 2025 như một phần của nỗ lực bình thường hóa tình hình đất nước. Tuy nhiên, tổ chức Foro Penal đã công khai bác bỏ số liệu này, khẳng định họ chỉ mới xác nhận được khoảng một nửa con số mà chính phủ đưa ra trong cùng khoảng thời gian.

Tiến trình giải phóng tù nhân đã được đẩy mạnh đáng kể từ ngày 8 tháng 1, thời điểm trùng khớp với việc gia tăng áp lực ngoại giao từ phía Washington. Theo ghi nhận của các nhà hoạt động nhân quyền, danh sách những người được tự do từ đầu tháng Giêng bao gồm nhiều gương mặt đối lập quan trọng, tiêu biểu là Enrique Marquez, cựu ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, cùng với 5 công dân mang quốc tịch Tây Ban Nha. Dẫu vậy, các nhân vật đối lập chủ chốt khác như Freddy Superlano và Juan Pablo Guanipa hiện vẫn đang bị giam giữ. Một trường hợp đáng chú ý khác là luật sư tình nguyện Kennedy Tejeda của Foro Penal, người bị giam giữ tại nhà tù Tocoron từ tháng 8 năm 2024, cũng đã được xác nhận nằm trong danh sách tự do của đợt này.

Trong nỗ lực cân bằng giữa các yếu tố nội chính và quan hệ đối ngoại, Tổng thống lâm thời Rodriguez đã công bố việc ký kết các thỏa thuận dầu mỏ mới với Hoa Kỳ và khởi xướng một loạt cải cách lập pháp. Phát biểu trước các công nhân ngành dầu khí tại Puerto-la-Cruz, bà Rodriguez đã khéo léo tách biệt chính sách của mình khỏi những áp đặt từ bên ngoài, khẳng định ưu tiên đối thoại nội bộ thay vì thực hiện theo "mệnh lệnh từ Washington". Bà nhấn mạnh rằng việc giải quyết các bất đồng với Mỹ sẽ được thực hiện thông qua con đường "ngoại giao Bolivar". Đáng chú ý, vào ngày 15 tháng 1, một cuộc điện đàm mà bà Rodriguez mô tả là "kéo dài, hiệu quả và chi tiết" đã diễn ra với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong khi đó, Đại sứ Nga tại Venezuela, ông Sergey Melik-Bagdasarov, bày tỏ quan điểm rằng cục diện chính trị đang thay đổi rất linh hoạt và không loại trừ khả năng ông Nicolas Maduro sẽ được hồi hương trong tương lai.

Các tổ chức nhân quyền vẫn đang tiếp tục kiên trì yêu cầu sự minh bạch hoàn toàn từ phía chính quyền, đặc biệt là việc công bố danh sách chính thức những người được thả, do tiến trình xác minh độc lập đang gặp nhiều trở ngại về tốc độ. Điển hình là tổ chức Justicia, Encuentro y Perdón (JEP) chỉ mới xác nhận được 174 trường hợp tại thời điểm bà Rodriguez đưa ra con số 626. Tính đến ngày 19 tháng 1 năm 2026, dữ liệu thống kê từ Foro Penal cho thấy vẫn còn 777 tù nhân chính trị đang bị giam giữ tại quốc gia này. Toàn bộ bức tranh hiện tại cho thấy đây là một nước đi chiến lược của ban lãnh đạo mới nhằm ổn định tình hình chính trị nội bộ và giảm bớt áp lực từ cộng đồng quốc tế, mặc dù vẫn còn những mâu thuẫn lớn về số liệu thực tế của quá trình này.