Venezuela laat 104 politieke gevangenen vrij te midden van politieke machtswisseling

Op 25 januari 2026 vond er in de Bolivariaanse Republiek Venezuela een nieuwe reeks vrijlatingen plaats, waarbij ten minste 104 personen die door mensenrechtenactivisten als politieke gevangenen worden beschouwd, in vrijheid werden gesteld. De niet-gouvernementele organisatie Foro Penal heeft deze gegevens officieel geverifieerd. Alfredo Romero, de directeur van de organisatie, bevestigde dit aantal via het sociale mediaplatform X, nadat hij aanvankelijk melding had gemaakt van 80 vrijgelatenen. Advocaat Gonzalo Himiob, eveneens verbonden aan de organisatie, benadrukte dat het uiteindelijke cijfer nog niet definitief is en mogelijk wordt bijgesteld na aanvullende controles door hun juridische team.

Deze ingrijpende gebeurtenissen vinden plaats tegen een achtergrond van aanzienlijke politieke turbulentie, die escaleerde op 3 januari 2026. Op die dag leidde een militaire operatie van de Verenigde Staten tot het vertrek van president Nicolás Maduro naar Amerikaans grondgebied. Kort daarna, op 5 januari 2026, werd Delcy Rodríguez door het Hooggerechtshof van Venezuela beëdigd als interim-president. De interim-regering onder leiding van Rodríguez claimt dat er sinds december 2025 in totaal 626 politieke gevangenen zijn vrijgelaten als onderdeel van bredere inspanningen om de binnenlandse situatie te normaliseren. Foro Penal trekt deze statistieken echter in twijfel en bevestigt tot nu toe slechts ongeveer de helft van het geclaimde aantal over dezelfde periode.

Het proces van vrijlatingen is sinds 8 januari in een stroomversnelling geraakt, wat nauw samenvalt met een toename van de diplomatische druk vanuit Washington. Onder degenen die sinds begin januari in vrijheid zijn gesteld, bevinden zich volgens mensenrechtenactivisten diverse prominente oppositieleden, waaronder Enrique Márquez, een voormalig kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2024. Ook vijf Spaanse staatsburgers maken deel uit van de groep vrijgelatenen. Desondanks blijven sleutelfiguren uit de oppositie, zoals Freddy Superlano en Juan Pablo Guanipa, vooralsnog in hechtenis. Een van de bevestigde feiten binnen deze huidige golf is de vrijlating van Kennedy Tejeda, een vrijwillig advocaat van Foro Penal die sinds augustus 2024 vastzat in de gevangenis van Tocorón.

Interim-president Rodríguez probeert momenteel een delicaat evenwicht te vinden tussen interne stabiliteit en externe diplomatieke belangen. In dit kader heeft zij nieuwe olie-overeenkomsten met de Verenigde Staten aangekondigd en diverse wetgevende hervormingen geïnitieerd. Tijdens een toespraak tot werknemers in de oliesector in Puerto-la-Cruz nam Rodríguez expliciet afstand van externe dictaten. Zij verklaarde dat de prioriteit ligt bij een interne nationale dialoog boven "orders uit Washington" en benadrukte dat geschillen met de VS via de weg van de "Bolivariaanse diplomatie" zullen worden opgelost. Op 15 januari vond er bovendien een telefonisch onderhoud plaats tussen Rodríguez en de Amerikaanse president Donald Trump, dat door de interim-leider werd omschreven als een langdurig en productief gesprek. De Russische ambassadeur in Venezuela, Sergey Melik-Bagdasarov, uitte ondertussen de verwachting dat een toekomstige repatriëring van Nicolás Maduro mogelijk blijft, waarbij hij wees op de dynamische aard van het huidige politieke landschap.

Verschillende mensenrechtenorganisaties blijven echter aandringen op volledige transparantie en eisen dat de autoriteiten officiële lijsten van alle vrijgelaten personen publiceren, aangezien de onafhankelijke verificatie van gegevens traag verloopt. Zo bevestigde de organisatie Justicia, Encuentro y Perdón (JEP) slechts 174 gevallen van vrijlating op het moment dat de regering-Rodríguez sprak over 626 personen. Volgens de meest recente gegevens van Foro Penal waren er op 19 januari 2026 nog altijd 777 politieke gevangenen in het land aanwezig. Het algemene beeld duidt op een strategische manoeuvre van het nieuwe leiderschap, gericht op het stabiliseren van de binnenlandse politieke situatie en het deels wegnemen van internationale druk, hoewel er fundamentele verschillen blijven bestaan over de werkelijke omvang van het proces.