Rob Jetten nhậm chức Thủ tướng trẻ nhất Hà Lan: Chính phủ thiểu số đầu tiên sau 80 năm

Vào thứ Hai, ngày 23 tháng 2 năm 2026, tại Cung điện Huis ten Bosch ở The Hague, ông Rob Jetten, lãnh đạo đảng D66, đã chính thức tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng mới của Hà Lan trước sự chứng kiến của Vua Willem-Alexander. Ở tuổi 38, ông Jetten không chỉ đi vào lịch sử với tư cách là người đứng đầu chính phủ trẻ tuổi nhất từ trước đến nay của quốc gia này, mà còn là vị Thủ tướng đầu tiên công khai là người đồng tính. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong đời sống chính trị của xứ sở hoa tulip, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn nhưng cũng không ít thách thức.

Việc bổ nhiệm diễn ra sau 117 ngày đàm phán thành lập nội các đầy căng thẳng, hệ quả từ cuộc bầu cử sớm vào tháng 10 năm 2025. Cuộc bầu cử này được kích hoạt sau khi chính phủ tiền nhiệm của ông Dick Schoof sụp đổ vào tháng 6 năm 2025 do những bất đồng sâu sắc về chính sách tị nạn và di cư. Chính phủ mới là một liên minh thiểu số bao gồm đảng D66 (trung dung), đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (CDA - trung hữu) và đảng Nhân dân vì Tự do và Dân chủ (VVD - tự do). Với chỉ 66 trên tổng số 150 ghế tại Hạ viện, liên minh này sẽ phải liên tục thực hiện các cuộc thương lượng với các phe đối lập để có thể thông qua các dự luật quan trọng.

Giáo sư Sarah de Lange từ Đại học Leiden nhận định rằng, mặc dù chính phủ mới ít thiên hữu hơn so với người tiền nhiệm, nhưng nó vẫn giữ "dấu ấn cánh hữu" rõ nét trong việc ưu tiên cắt giảm ngân sách và thể hiện "sự liên tục đáng kể" trong các kế hoạch di cư. Nội các mới vẫn giữ lại một số gương mặt từ chính quyền cũ, nhưng cũng chứng kiến những thay đổi nhân sự then chốt. Đáng chú ý, ông Tom Berendsen (CDA) đã đảm nhận vị trí Bộ trưởng Ngoại giao, trong khi bà Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) trở thành Bộ trưởng Quốc phòng kiêm Phó Thủ tướng.

Bà Yeşilgöz-Zegerius lãnh đạo Bộ Quốc phòng trong bối cảnh chính phủ có kế hoạch đầy tham vọng nhằm tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP vào năm 2035. Về phần mình, Thủ tướng Rob Jetten, người từng giữ chức Bộ trưởng Khí hậu và Năng lượng trong nội các của ông Rutte cho đến năm 2024, từng bị đặt biệt danh là "Robot Jetten" vì những câu trả lời rập khuôn trong quá khứ. Tuy nhiên, phong thái hiện tại của ông đã trở nên thoải mái và gần gũi hơn, một yếu tố quan trọng giúp mức độ phổ biến của ông tăng cao trong thời gian qua, giúp ông thoát khỏi hình ảnh cứng nhắc trước đây.

Bối cảnh lịch sử hiện tại làm nổi bật sự phân mảnh chính trị sâu sắc tại Hà Lan, khi chính phủ của ông Jetten là nội các mới thứ ba trong vòng chưa đầy bốn năm. Trước đó, kỷ lục Thủ tướng trẻ nhất thuộc về ông Ruud Lubbers, người nhậm chức vào năm 1982 ở tuổi 43. Thách thức đối với ông Jetten là rất lớn khi các đảng cực hữu, bao gồm đảng PVV của ông Geert Wilders, đang nắm giữ số ghế tương đương gần một phần ba quốc hội, tạo ra những rào cản tiềm tàng cho chương trình nghị sự lập pháp của chính phủ trong tương lai gần.

Song song với lễ nhậm chức, các nhà hoạt động từ tổ chức "Extinction Rebellion" đã tiến hành biểu tình, kêu gọi ông Jetten thực hiện đúng các cam kết về khí hậu và chỉ trích việc duy trì chính sách di cư cũ. Tân Thủ tướng, người khẳng định cần đưa Hà Lan trở lại "trung tâm của châu Âu" thông qua sự hợp tác chặt chẽ, giờ đây sẽ phải nỗ lực tìm kiếm sự đồng thuận với phe đối lập. Bên cạnh sự nghiệp chính trị, đời tư của ông cũng nhận được sự quan tâm lớn; vị hôn phu của ông, Nicolas Keenan, là một vận động viên từng giành huy chương đồng tại Thế vận hội Paris 2024.

Với một chính phủ thiểu số đầy thách thức, Rob Jetten bước vào nhiệm kỳ với kỳ vọng mang lại sự ổn định cho một nền chính trị đang biến động. Khả năng ngoại giao và kỹ năng đàm phán của ông sẽ được thử thách ngay lập tức khi ông phải cân bằng giữa các cam kết quốc tế về môi trường và những áp lực nội bộ về ngân sách và di cư. Sự thành công của vị Thủ tướng trẻ tuổi này không chỉ có ý nghĩa đối với đảng D66 mà còn quyết định tương lai của Hà Lan trong một Liên minh Châu Âu đang đối mặt với nhiều thay đổi địa chính trị phức tạp.