Khủng hoảng Năng lượng Cuba Trầm Trọng Sau Khi Venezuela Ngừng Cung Cấp Dầu Mỏ

Tình hình khủng hoảng năng lượng tại Cuba đã leo thang đến mức độ nghiêm trọng sau một sự kiện địa chính trị lớn. Cụ thể, vào ngày 3 tháng 1 năm 2026, các lực lượng Hoa Kỳ đã tiến hành bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Sự kiện này ngay lập tức dẫn đến việc cắt đứt nguồn cung cấp dầu mỏ vốn cực kỳ quan trọng đối với Cuba. Sự thay đổi đột ngột này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhiên liệu, thuốc men và lương thực trên đảo quốc, kéo theo đó là tình trạng cắt điện luân phiên hàng ngày trên diện rộng.

Tính đến sáng ngày 12 tháng 1 năm 2026, hệ thống điện quốc gia Cuba đang đối mặt với thực tế đáng báo động. Công suất phát điện khả dụng chỉ đạt mức 1.550 MW, trong khi nhu cầu dự kiến lên tới 2.180 MW. Điều này báo hiệu một mức thâm hụt nghiêm trọng lên tới 1.730 MW trong giờ cao điểm tiêu thụ. Nguyên nhân sâu xa của sự sụt giảm này là do thiếu hụt nhiên liệu, với tổn thất sản lượng điện ước tính là 855 MW, cho thấy mức độ nghiêm trọng của cú sốc năng lượng mà hòn đảo đang phải gánh chịu.

Trong quá khứ, Venezuela luôn là nhà tài trợ năng lượng chủ chốt cho Havana, cung cấp khoảng một nửa nhu cầu dầu mỏ của Cuba. Dựa trên dữ liệu từ PDVSA, trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025, khối lượng xuất khẩu trung bình đạt 27.000 thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, bức tranh cung ứng đã có sự dịch chuyển đáng kể. Số liệu từ Kpler cho thấy trong năm 2025, Mexico, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Claudia Sheinbaum, đã vượt qua Venezuela để trở thành nhà cung cấp chính.

Mexico đã xuất khẩu trung bình 12.284 thùng mỗi ngày, chiếm 44% tổng lượng nhập khẩu của Cuba, tăng trưởng ấn tượng 56% so với các chỉ số của năm 2024. Ngược lại, lượng xuất khẩu của Venezuela trong năm 2025 đã giảm xuống chỉ còn 9.528 thùng mỗi ngày (tương đương 34% nhập khẩu), đánh dấu mức sụt giảm 63% so với năm 2023. Sự thay đổi này cho thấy sự phụ thuộc của Cuba đang dần chuyển dịch, dù chưa hoàn toàn giải quyết được vấn đề.

Bà Sheinbaum đã xác nhận rằng Mexico sẽ tiếp tục duy trì các chuyến hàng này, coi đó là viện trợ nhân đạo. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng Mexico không có ý định gia tăng đáng kể khối lượng cung ứng vượt quá các cam kết hợp đồng đã ký, chủ yếu vì lo ngại về phản ứng từ Washington. Chuyến tàu chở dầu của Mexico, mang theo khoảng 85.000 đến 90.000 thùng dầu, đến vào ngày 9 tháng 1 năm 2026, chỉ là một biện pháp hỗ trợ tạm thời, không thể giải quyết được vấn đề cơ cấu về sự phụ thuộc của hòn đảo vào nguồn cung bên ngoài.

Trong khi đó, Tổng thống lâm thời của Venezuela, bà Delcy Rodríguez, đã tiếp quản quyền điều hành đất nước sau vụ bắt giữ ông Maduro. Hiện tại, Hoa Kỳ đang tiến hành đàm phán với Caracas về khả năng cung cấp tới 50 triệu thùng dầu Venezuela, đổi lại là việc giải phóng các tài sản tài chính đang bị Bộ Tài chính Hoa Kỳ kiểm soát. Đây là một động thái chính trị phức tạp nhằm tái định hình quan hệ năng lượng khu vực.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố rõ ràng rằng Cuba sẽ không nhận thêm bất kỳ nguồn dầu mỏ hay tiền bạc nào từ Venezuela nếu Havana không đạt được một thỏa thuận với Washington. Ông Trump cáo buộc Cuba đã nhận các nguồn lực này để đổi lấy “các dịch vụ an ninh” cho giới lãnh đạo Venezuela. Các nhà phân tích cảnh báo rằng những tác động kinh tế đối với Cuba có thể mang tính thảm họa, thậm chí còn tồi tệ hơn cuộc khủng hoảng lớn nhất kể từ Cách mạng năm 1959, đặc biệt khi tình hình này chồng chất lên nhiều năm bị cấm vận từ Hoa Kỳ.